سنگ‌ شناسی، دگرسانی و خاستگاه کانه‌ زایی آهن در رشتخوار

نویسندگان

1 سیستان و بلوچستان

2 سیستان و بلوچستان

3 سیستان و بلوچستان

4 سیستان و بلوچستان

doi
10.22067/econg.v9i1.47297
چکیده

کانی‌زایی آهن رشتخوار در جنوب‌شرقی استان خراسان رضوی و 48 کیلومتری شرق شهر رشتخوار قرار دارد. از نظر زمین‌شناسی این محدوده در شمال‌شرقی بلوک لوت واقع شده و متعلق به نوار ولکانو پلوتونیک خواف-بردسکن است. سنگ‌های آذرین حدواسط به‌صورت استوک، دایک، گدازه و نهشته‌‌های آذرآواری سنگ میزبان کانی‌زایی آهن هستند. این سنگ‌ها شامل دیوریت‌ پورفیری، مونزوسینیت پورفیری، آندزیت، بازالت و لیتیک توف و دارای بافت‌های گرانولار، پورفیری، میکرولیتیک پورفیری و هیالومیکرولیتیک هستند و از کانی‌های پلاژیوکلاز، فلدسپات‌‌های پتاسیم، آمفیبول و پیروکسن تشکیل شده‌اند. واحدهای رسوبی اغلب کنگلومرا، شیل و ماسه سنگ هستند. دگرسانی‌های پروپیلیتیک، سریستیک- پروپیلیتیک، سیلیسی و آرژیلیک پیشرفته مهمترین دگرسانی‌ها هستند که طی آنها برخی از کانی‌ها مثل پلاژیوکلاز‌ها، فلدسپات‌‌های پتاسیم و آمفیبول‌‌ها به سریسیت، کلریت و کانی‌های رسی دگرسان شده‌اند. مگنتیت و اسپیکولاریت مهمترین کانه‌‌های محدوده معدنی آهن رشتخوار هستند. عامل اصلی کانی‌سازی در این محدوده معدنی تغییرات فوگاسیته اکسیژن و گوگرد محیط است؛ به‌طوری‌که آب‌های سطحی اکسیژن‌دار پس از نفوذ به اعماق و ترکیب با آب‌های ماگمایی دما بالا، در شرایط فوگاسیته بالای اکسیژن و fS2 پایین به تشکیل کانی اسپیکولاریت و مگنتیت در مرحله اوّلیه کانی سازی منجر شده است. نمودار‌های ژئوشیمیایی مختلف نشان می‌دهد که محدوده معدنی مورد بررسی در محدوده ذخایر گرمابی قرار می‌گیرد.