وضعیت تولید محصولات ارزآور زعفران و پسته و اثرات آن در خانوارهای روستایی (مطالعه موردی: دهستان رشتخوار)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
2 دانشیار، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.
doi
10.22077/jsr.2023.6418.1215چکیده
برخی از محصولات ارزآور با توجه به ویژگیهای خاص خود، امکان گسترش و تولید در محدودههای جغرافیایی خاصی را دارند که با توجه به قیمت بالای آنها، فرصتهای ویژهای را برای خانوارهای ساکن در آنها به وجود خواهند آورد. در این راستا، زعفران و پسته به عنوان دو نوع از مهمترین محصولات ارزآور کشاورزی استان خراسان رضوی، نقش بسیار مهمی را در بین محصولات کشاورزی این استان ایفا مینماید. هدف تحقیق حاضر، بررسی وضعیت تولید زعفران و پسته و اثرات آن در حانوارهای روستایی ساکن در دهستان رشتخوار میباشد. این پژوهش به روش توصیفی – تحلیلی انجام گردیده است. مطالعات میدانی تحقیق، در سطح روستا و خانوار صورت گرفته است. در این راستا، در این راستا، وضعیت تولید و اثرات زعفران و پسته در 383 خانوار زعفرانکار و پستهکار ساکن در 26 روستای این دهستان مورد بررسی قرارگرفت. جمعآوری دادهها براساس شاخصهای انتخابی و با استفاده از پرسشنامههای روستا و خانوار انجام شده است. برای تجزیه و تحلیل دادهها نیز از تحلیلهای آماری و نرمافزارهایTOPSIS، SPSS و ArcGIS استفاده گردید. نتایج تحقیق مؤید آن است که مقاومت در برابر شوری آب و مطلوبیت شرایط آب و هوایی برای کشت پسته در کنار زعفران، در افزایش سطح زیر کشت پسته در خانوارهای مورد مطالعه تاثیرگذار بوده است. همچنین نتایج نشان میدهد، روستاهایی که از سطح زیر کشت و تولید بیشتری برخوردار میباشند، اثرات درآمدزایی این محصولات در مقایسه با روستاهای دیگر بیشتر است. از سویی دیگر، درآمدزایی این محصولات ارزآور موجبات مهاجرت معکوس و بازگشت خانوارهای روستایی از شهرها شده است.