مدل‌یابی نقش ابعاد رفتار شهروندی سازمانی معلمان در اثربخشی مدرسه (مطالعه‌ای در مدارس دورۀ متوسطۀ دوم منطقۀ پنج تهران)

نویسندگان

1 استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، ، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

4 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

5 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.48310/pma.2023.3332
چکیده

هدف پژوهش، مدل‌یابی نقش ابعاد رفتار شهروندی سازمانی معلمان در اثربخشی مدرسه بود. جامعۀ پژوهش کلیۀ معلمان مدارس دورۀ متوسطه دوم منطقه پنج تهران بودند که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای دومرحله‌ای (ناحیه و مدرسه)، نمونه‌ای به حجم 240 نفر انتخاب شد. روش پژوهش همبستگی است. برای گردآوری داده­های پژوهش از  پرسشنامۀ محقق‌ساختۀ 25 سؤالی رفتار شهروندی بر مبنای مدل گای اورگان (1988) و پرسشنامۀ محقق‌ساخته 18 سؤالی اثربخشی مدرسه بر مبنای مدل چن و لین (2011) استفاده شد. برای تعیین پایایی ابزار از آلفای کرانباخ و  برای  تعیین روایی ابزار از  تحلیل عاملی تأییدی مرتبۀ اول استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها از ماتریس همبستگی و مدل‌یابی معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزار Lisrel10.30 استفاده شد. نتایج نشان داد ابعاد رفتار شهروندی سازمانی معلمان دارای اثر مثبت و معنادار بر متغیر اثربخشی مدرسه در سطح 05/0 هستند، دامنۀ اثر ابعاد رفتار شهروندی معلمان از 35/0 تا 49/0 است که بیشترین اثر مربوط به بعد وظیفه شناسی و کمترین اثر مربوط به بعد جوانمردی است. ابعاد پنج‌گانه رفتار شهروندی معلمان قادر به تبیین 17 درصد واریانس اثربخشی مدرسه هستند که این مقدار با تی 92/5، بیان‌کنندۀ معناداربودن واریانس تبیین‌شدۀ اثربخشی مدرسه توسط ابعاد رفتار شهروندی معلمان است.