مورفولوژی، تحرک و ویژگیهای اندازه ذرات رسوب در تپههای ماسهای جدید مطالعه موردی: ارگ جوان آبشیرین
نویسندگان
1 گروه مدیریت مناطق بیابانی، مرکز تحقیقات بین المللی بیابان، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه مدیریت مناطق بیابانی، مرکز تحقیقات بین المللی بیابان، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 گروه علوم زمین، مرکز تحقیقات بین المللی بیابان، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jphgr.2024.361806.1007780چکیده
هدف مقاله ارزیابی ویژگیهایی مورفولوژی، تحرکپذیری و توزیع اندازه ذرات رسوب به عنوان شاخصهای تکامل تپههای جوان میباشد. با این هدف و بر پایه عکسهای هوایی، تصاویر ماهواره، نقشهها و بازدیدهای صحرایی مطالعه انجام شد. نتایج نشان داد که بر پایه پارامتر ضخامت ماسه معادل و پارامتر تغییرپذیری جهت باد، نوع مرفولوژی تپههای ماسهای، خطی مشخص شد. شاخص آب و هوایی تحرک تپههای ماسهای، توسعه یافته توسط لنکستر، با استفاده از دادههای هواشناسی ایستگاه سینوپتیک قم، کاشان و اردستان، در یک دوره 27 ساله برای تپههای ماسهای آزمایش شد و نشان داد که رابطه خوبی بین میانگین شاخص تحرک، فعالیت و مرفولوژی تپههای ماسهای وجود دارد. دادههای این تحقیق نشان میدهد که شاخص تحرک ماسه (M) برای تپه های ماسهای 210 است که در محدوده تپههای ماسهای کاملا فعال قرار دارند. توزیع اندازه دانه و چهار پارامتر اندازه یعنی میانگین اندازه، جورشدگی، چولگی و کشیدگی منحنی محاسبه شد. نمودارهای طرح پراکندگی جورشدگی، چولگی و کشیدگی در مقابل اندازه متوسط ذرات، در تمایز انواع تپههای ماسهای نشان داد که رابطه جورشدگی و چولگی در مقابل میانگین اندازه ذرات، در نشاندادن تحرک تپهها موثر هستند. پارامترهای اندازه دانه رسوبات بدون توجه به نوع مورفولوژی تپههای ماسهای دارای تغییرات مکانی هستند. مشخصههای اندازه دانه میتواند به عنوان شاخصی برای محیط انتقال استفاده شود. مطالعات این تحقیق نشان داد که بر اساس ویژگیهای اندازه دانه و شاخص اقلیمی، تپههای ماسهای از نوع خطی ساده با فعالیت زیاد میباشند. محیط انتقال رسوبات تپهها در بالا دست باد نسبت به رسوبات تپهها در پایین دست پرانرژیتر است