ارزیابی واکنش‌های مورفولوژیک و بیوشیمیایی گیاه زعفران به تنش شوری

نویسندگان

1 دانشیار، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی دانشگاه منابع طبیعی و علوم کشاورزی گرگان، گرگان، ایران

2 دانش آموختـه کارشناسـی ارشـد، گـروه علـوم باغبـانی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد بیوتکنولوژی کشاورزی ، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی دانشگاه منابع طبیعی و علوم کشاورزی گرگان، گرگان، ایران.

doi
10.22077/jsr.2023.6509.1217
چکیده

افزایش املاح مختلف در خاک یا آب آبیاری گیاه را با تنش شوری مواجه می­سازد. گیاه با قرار گرفتن در محیط شور با منفی شدن پتانسیل اسمزی محلول خاک و انباشتگی یون­های سمی نظیر سدیم و کلر صدمه می­بیند. شوری بسیاری از خصوصیات رشد و فیزیولوژی گیاه را تحت تأثیر قرار می­دهد و مانع رشد و عملکرد مناسب آنها می­شود. بیوسنتز متابولیت­ های ثانویه در گیاهان دارویی نه تنها به صورت ژنتیکی کنترل می­شود، بلکه تحت تأثیر عوامل محیطی دیگر شامل شوری نیز قرار می­گیرد. به منظور بررسی اثر تنش شوری و اکوتیپ بر برخی از خصوصیات بیوشیمیایی گیاه زعفران، آزمایش گلدانی به ‌صورت فاکتوریل برپایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با پنج سطح ‌شوری (شاهد، 50، 100، 150 و 250 میلی‌مولار) و سه اکوتیپ (قائنات، تربت حیدریه و سبزوار) با سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی پاکدشت ورامین روستای فیلستان در سال 1397 انجام گرفت و سپس به گلخانه­های دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان در اواخر پاییز سال 1397 انتقال داده شد. صفات اندازه‌گیری شده بیوشیمیایی (کلرفیل a، b، کل، کاروتنوئید، فنل کل، قندکل، پرولین و کروسین) بود. تجزیه و تحلیل داده­ها با نرم افزار­های SPSS (Version22)، SAS و Excel 2016 انجام گرفت و مقایسه میانگین ها با استفاده از روش LSD انجام شد. نتایج نشان داد که تنش شوری اثرات آشکار و معنی‌داری بر صفات مورفولوژیک و بیوشیمیایی زعفران داشت. در بین سطوح شوری، سطح شوری 50 میلی مولار در اغلب صفات مورد مطالعه نسبت به بقیه سطوح شوری برتری دارد. همچین اکوتیپ قائنات در اغلب صفات مورد مطالعه نسبت به دو اکوتیپ  تربت حیدریه و سبزوار برتری نشان داد.