ارزیابی تاب‌آوری سیستم‌های زراعی در برابر تغییرات اقلیم با مقیاس شارپ (مورد مطالعه: زعفران‌کاران استان کرمانشاه)

نویسندگان

1 دکتری توسعه کشاورزی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

2 استاد، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

3 دانشیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22077/jsr.2023.5369.1190
چکیده

تغییراقلیم یکی از چالش­های مهم در زندگی بشر به حساب می­آید و عملکرد سیستم­های زراعی را تحت­تاثیر قرار داده است. ظرفیت سیستم­های زراعی در بازیابی، سازماندهی­مجدد و تکامل پس از مواجهه با تنش­های خارجی در چارچوب نظریه تاب­آوری تحلیل شده است. آنچه در ادبیات تاب­آوری توجه بسیاری از منتقدین را به خود جلب کرده است، مفهوم­سازی تاب­آوری است. بنابراین هدف از این مطالعه، ارایه مقیاس سنجش تاب­آوری تحت عنوان شارپ (خودارزیابی و ارزیابی­جامع از تاب­آوری اقلیمی کشاورزان و دامداران( می­باشد که با هدف ارزیابی تاب­آوری سیستم­های زراعی به روش مشارکتی توسط فائو توسعه داده شده است. در این پژوهش این مقیاس را مورد واکاوی قرار داده و بومی­سازی نموده و برای اعتباربخشی آن از مشارکت 20 زعفران­کار در استان کرمانشاه بهره گرفته شد. هدف این مطالعه، آزمایش پایلوت مقیاس شارپ بین زعفران­کاران استان بود که با استفاده از پرسشنامه استاندارد و بومی­شده شارپ و مصاحبه‌های عمیق با 20 زعفران­کار و بحث‌های گروهی متمرکز با کشاورزان، تاب­آوری، چالش­ها و راهکارهای مؤثر بر تقویت تاب‌آوری زعفران­کاران بررسی و ارائه شد. نتایج اعتبارسنجی شارپ نشان داد که مؤلفه­های استفاده از کانال­های فروش بدون واسطه، بازار و عضویت در تشکل­ها سه گروه از اجزای نظام زراعی هستند که سیستم حداقل تاب­آوری را در برابر آن­ها دارد. اعتبارسنجی مقیاس مذکور با استفاده از 4 معیار گابا و همکاران (1994) انجام شد که عبارتند از 1- مقبولیت 2- تصدیق پذیری 3- انتقال پذیری 4- اعتماد پذیری. نتایج این مطالعه می­تواند در جهت ارزیابی تاب­آوری و راهکارهای افزایش آن در برابر تغییرات­اقلیمی در سیستم­های زراعی کمک نماید.