مدل چندسطحی عوامل کلیدی مدیریت توسعه پایدار در گردشگری تفریحات ورزشی ماجراجویانه (مطالعه موردی شهر تهران)

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد مدیریت گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار، دانشکده گردشگری ، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار، دانشکده علوم ورزشی و سلامت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22054/qrsm.2025.87739.252
چکیده

تهران با تنوع طبیعی، جغرافیایی و انسانی خود ظرفیت چشمگیری برای توسعه گردشگری ماجراجویانه دارد، اما بهره‌برداری مؤثر از این پتانسیل با چالش‌های ساختاری و ایمنی و مدیریتی مواجه است. پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل چندسطحی عوامل کلیدی مدیریت توسعه پایدار گردشگری تفریحات ورزشی ماجراجویانه در تهران انجام شد. روش تحقیق آمیخته (کیفی-کمی) و از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و محتوا توصیفی-تحلیلی بود و داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، مصاحبه‌ گروه کانونی و پرسشنامه ساختاری ـ تفسیری گردآوری شد. در این پژوهش 13 عوامل مؤثر را در شش سطح آشکار ساخت: سطح اول شامل ایمنی، امنیت، ملاحظات زیست‌محیطی، جاذبه‌های طبیعی و زیرساخت؛ سطح دوم منابع انسانی، مدیریت و بازاریابی؛ سطح سوم عوامل اجتماعی ـ فرهنگی و فناوری؛ سطح چهارم آموزش و پژوهش؛ سطح پنجم اقتصادی و سطح ششم سیاسی و قوانین و مقررات. بر این اساس عوامل سیاسی (متغیر1) جزو عوامل نفوذی، عوامل اقتصادی (متغیر2)، اجتماعی-فرهنگی (متغیر3)، تکنولوژی و فناوری (متغیر4)، بازاریابی (متغیر7)، آموزش و پژوهش (متغیر8)، مدیریت (متغیر9)، منابع انسانی (متغیر10)، قوانین و مقررات (متغیر13) جزو عوامل پیوندی، در نهایت عوامل زیست محیطی (متغیر5)، جاذبه‌های طبیعی (متغیر6)، زیرساخت (متغیر11)، ایمنی و امنیت (متغیر12) جزو عوامل وابسته در این پژوهش مشخص و شناسایی شدند. مدل پیشنهادی چارچوبی عملی برای مدیران شهری و برنامه‌ریزان فراهم می‌کند تا توسعه گردشگری ورزشی ماجراجویانه در تهران به‌صورت پایدار مدیریت شود. بر اساس یافته‌ها، اقدامات کلیدی شامل تدوین سیاست‌های رسمی، ایجاد زیرساخت‌های آموزشی و پژوهشی، توسعه مناطق ویژه گردشگری، اجرای دستورالعمل‌های ایمنی و تقویت همکاری ذی‌نفعان است. اجرای این راهبردها زمینه‌ساز ارتقای جایگاه تهران و توسعه پایدار شهری خواهد بود.