تحلیل تفسیری انتقادی نظریههای کار – فراغت با رویکرد سلامت
نویسندگان
1 گروه مدیریت و برنامهریزی در تربیت بدنی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشجوی دکتری مدیریت ورزشی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
3 گروه مدیریت و برنامهریزی در تربیت بدنی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
4 گروه مدیریت و برنامهریزی در تربیت بدنی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22054/qrsm.2025.85272.191چکیده
پژوهش حاضر به منظور تحلیل تفسیری انتقادی نظریههای کار – فراغت با رویکرد سلامت با رویکرد تفسیری انتقادی انجام گرفت. روش تحقیق کیفی بوده و پدیدههای کار و فراغت و نظریههای این حوزه با تحلیل انتقادی مورد تحلیل قرار گرفت. جامعه پژوهش شامل نظریههای کلیدی حوزه کار-فراغت بود که با نمونهگیری هدفمند، ۱۵ نظریه شاخص با استفاده از تحلیل گفتمان انتقادی بررسی شدند. در این تحلیل، رابطه میان زبان، قدرت، ایدئولوژی و ساختارهای اجتماعی در نظریهها بهصورت سیستماتیک واکاوی شد. بهمنظور تقویت یافتههای کیفی، فراتحلیل کمی ۳۵ مقاله با استفاده از نرمافزار CMA انجام شد و نقش متغیرهایی چون درآمد، تحصیلات و وضعیت تأهل و .. در تجربه فراغت بهصورت آماری سنجیده شد. تحلیل نظریههای کار-فراغت با رویکرد سلامت نشان داد که در نظریههای کار-فراغت، کار و فراغت بهعنوان دو حوزه مکمل ولی متضاد از زندگی انسانی مطرح میشوند که نه تنها به نیازهای اقتصادی و اجتماعی پاسخ میدهند، بلکه تحت تأثیر ساختارهای قدرت و نابرابریهای اجتماعی قرار دارند. این پژوهش با ترکیب تحلیل انتقادی و دادههای تجربی، تصویری چندبعدی و واقعبینانه از پویاییهای کار و فراغت ارائه میدهد و بر ضرورت سیاستگذاری برای ارتقای عدالت فراغتی و سلامت اجتماعی تأکید میکند. درک این روابط میتواند به برنامهریزان و سیاستگذاران کمک کند تا برنامههای آموزشی و حمایتی مناسبی برای تشویق افراد به فعالیتهای فراغتی فعال طراحی و اجرا کنند. همچنین، میتوانند برنامههایی برای ترویج فعالیتهای ورزشی خانوادگی و ایجاد محیطهای حمایتی برای توسعه عادات ورزشی در کودکان و جوانان و توسعهی فراغت فعال ایجاد کنند.