کنش راهبردی پهلوی دوم برای تضعیف جایگاه مجلس شورای ملی
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری دانشگاه تهران، مدیر گروه سیاست خارجی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، تهران، جمهوری اسلامی ایران.
doi
10.30497/pkn.2025.246423.3169چکیده
حکومت پهلوی دوم پس از واقعه کودتای 28 مرداد و حذف مخالفان، بهدنبال احیای سلطنت مستقل و تضعیف نقش و جایگاه مجلس شورای ملی در ساختار سیاسی کشور برآمد. پرسش اصلی این پژوهش این است که راهبرد نظام سیاسی در دوران پهلوی دوم برای تضعیف جایگاه ساختاری مجلس شورای اسلامی چه بوده است؟ در این پژوهش تلاش شده است با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و بر مبنای چهارچوب نظری کنش راهبردی، اقدامات و ابتکارات صورتگرفته از سوی نظام سیاسی در دو قالب کنش راهبردی آشکار و پنهان برای تضعیف جایگاه مجلس شورای اسلامی بررسی شدند. بررسیها حاکی از آن است که کنش راهبردی پنهان بر اقداماتی چون مداخله در ترکیب نمایندگان، مداخلهگرایی نوین و جهتدهی به احزاب سیاسی و تهدید و فشار بر نمایندگان مجلس شورای ملی متمرکز بوده است. همچنین حکومت پهلوی در قالب کنش راهبردی آشکار ضمن تعلیق و انحلال، با ایجاد نهادهای موازی بهویژه مجلس سنا در پی کاهش اختیارات مجلس برآمده بود. اقدامات پهلوی دوم با تمرکز بر راهبردهای پنهان ضمن کاهش نقش ساختاری مجلس شورای اسلامی، زمینهساز تضعیف کنش ارتباطی و تنگشدن حلقه مشارکت جامعه در فرایندهای سیاسی از طریق نهادها شده بود.
