تجربه زیسته ذینفعان ورزش آموزشی در ترویج مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی: نقش آموزش در شکل‌گیری رفتارهای مسئولانه

نویسندگان

1 استادیار رفتار حرکتی، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت ورزشی، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

3 دانشیار مدیریت ورزشی، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

4 استادیار مدیریت ورزشی، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

doi
10.22054/qrsm.2025.85694.196
چکیده

این پژوهش با هدف بررسی تجربه زیسته ذینفعان ورزش آموزشی در شکل‌دهی رفتارهای زیست‌محیطی و پر کردن این شکاف دانشی انجام شده است. روش تحقیق کیفی با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری به‌کار گرفته شد و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۵ نفر از ذینفعان ورزش آموزشی، شامل معلمان، مربیان، دانش‌آموزان، والدین و متولیان ورزش، گردآوری شد. تحلیل داده‌ها نشان داد که ورزش آموزشی از طریق افزایش آگاهی زیست‌محیطی، تغییر نگرش‌ها و شکل‌دهی رفتارهای پایدار می‌تواند نقشی کلیدی در ترویج مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی ایفا کند. همچنین برای اعتبارسنجی یافته‌ها، از روش‌هایی مانند مثلث‌سازی داده‌ها، بررسی همتایان و بازبینی مشارکت‌کنندگان استفاده شد. یافته‌های پژوهش در چهار محور اصلی آگاهی از نقش زیست‌محیطی ورزش آموزشی، تأثیر ورزش آموزشی بر رفتار زیست‌محیطی و راهکارهای بهبود ورزش آموزشی زیست‌محیط طبقه‌بندی شدند. نتایج پژوهش نشان داد که ورزش آموزشی یا تربیتی پتانسیل بالایی برای آموزش مهارت‌های زیست‌محیطی و تغییر رفتارهای پایدار دارد، اما تحقق این هدف مستلزم حمایت‌های سیاست‌گذاری، اصلاح ساختارهای اجرایی و آموزش گسترده‌تر معلمان و مربیان است. این پژوهش با ارائه شواهد تجربی، بر اهمیت ادغام آموزش زیست‌محیطی در برنامه‌های ورزشی تأکید دارد و پیشنهاداتی عملی برای توسعه این حوزه ارائه می‌کند. یافته‌ها می‌توانند مبنای برنامه‌ریزی‌های آموزشی در مدارس و دانشگاه‌ها قرار گیرند و به سیاست‌گذاران، مربیان و مدیران آموزشی در طراحی برنامه‌های کارآمدتر کمک کنند.