تحلیل توزیع روند زمانی-مکانی دید افقی و ارتباط آن با پارامترهای اقلیمی در سواحل جنوبی دریای خزر با استفاده از آنالیز Ridit

نویسندگان

1 گروه اقلیم شناسی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه اقلیم‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 گروه اقلیم‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22059/jphgr.2023.362522.1007784
چکیده

به‌منظور بررسی روند زمانی- مکانی دید افقی در سواحل جنوبی دریای خزر، داده‌های ساعتی دید افقی و پارامترهای اقلیمی (رطوبت نسبی، بارش، دما و سرعت باد) در ۱۳ ایستگاه هواشناسی در دوره ۱۹۵۱-۲۰۲۰ اخذ گردید. بعد از غربالگری داده‌ها، تغییرات زمانی دید افقی بررسی شد و آماره Ridit روی‌داده‌های ساعتی و ضریب همبستگی روی پارامترهای اقلیمی اجرا شد. نتایج حاکی است که تغییرات میانگین سالانه دید افقی در ایستگاه‌های موردمطالعه ۴ دوره (دوره اول سال‌های 1951 تا 1976 دوره افزایش؛ دوره دوم سال‌های 1977 تا 1985 دوره کاهش محسوس؛ دوره سوم سال‌های 1986 تا 2002 دوره ثبات (بدون تغییر اساسی) و دوره چهارم سال‌های 2003 تا 2020 دوره افزایش نسبی بوده‌اند. بیشترین اختلاف مقادیر Ridit در بابلسر (8/0 تا 2/0) و کمترین اختلاف آن در مراوه‌تپه (5/0) مشاهده شد. بررسی ضریب همبستگی دید افقی و رطوبت نسبی نشان داد که در هر دو مقیاس سالانه و ماهانه منفی و معکوس بوده است و بیش‌ترین ضریب همبستگی منفی را آستارا (47/0-) و کمترین مقدار آن را ساری (07/0-)، ضریب همبستگی دید افقی با بارش که بیشینه همبستگی منفی معنی‌دار در منجیل (15/0-) و کم‌ترین آن در مراوه‌تپه (012/0-)، همبستگی دید افقی با دما در بیشتر ایستگاه‌ها مستقیم و مثبت بوده و بیشینه همبستگی مثبت را آستارا با مقدار 38/0 به خود اختصاص داده است. همچنین همبستگی سرعت باد بادید افقی منفی نشان داد دامنه بیشینه و کمینه همبستگی معکوس بین 28/0- در ساری و 08/0- در بابلسر در نوسان است