تأثیر ژئومورفولوژی مخروطافکنه بر تغییرات فیزیکی و شیمیایی نهشتههای سطح مخروطافکنه جنوب شرق گنبد نمکی شاه غیب لارستان
نویسندگان
1 گروه جغرافیای طبیعی، علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 گروه جغرافیای طبیعی، علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 گروه جغرافیای طبیعی، علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
4 گروه علوم و زیستفناوری گیاهی، دانشکده علوم و فناوری زیستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22059/jphgr.2023.361957.1007782چکیده
مخروطافکنهها مکانهای ایدهآلی برای بررسی تأثیر فرآیندهای ژئومورفیک و شکل زمین بر ویژگیهای خاک هستند. این پژوهش، بهمنظور بررسی فرمها و فرایندهای ژئومورفولوژی سطح مخروطافکنه بر ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی نهشتههای سطح مخروطافکنه جنوب شرق گنبد نمکی شاه غیب انجامشده است. مخروطافکنه مذکور از سه سطح خیلی قدیمی، قدیمی و جدید تشکیلشده است. تعداد 72 نمونه نهشته بهطور هدفمند در میانابها و کانالهای منطقه موردمطالعه برداشت شد. پارامترهای فسفر، پتاسیم، سدیم قابلجذب، کربنات کلسیم، رطوبت اشباع خاک، ظرفیت نگهداری آب در خاک، بافت خاک و کربن آلی اندازهگیری شد. نتایج نشان داد در سطوح خیلی قدیمی و قدیمی مخروطافکنه، سدیم، پتاسیم، EC، آهک، فسفر، نگهداشت آب در خاک، سیلت و رس در میانابها بیشتر از کانالها است. در کانالها، مواد آلی، pH خاک، رطوبت اشباع خاک و شن بیشتر میباشد. همچنین مقدار عناصر سدیم، پتاسیم و EC در سطح جدید نسبت به سطح خیلی قدیمی و قدیمی بیشتر میباشد. مقادیر pH، فسفر و رطوبت اشباع در سطح قدیمی نسبت به سطح جدید و خیلی قدیمی بیشتر است. مقدار عناصر آهک، نگهداشت آب در خاک و سیلت در سطح خیلی قدیمی بیشترین مقدار را دارند. ضریب همبستگی بین عناصر اندازهگیری شده نهشتهها نشان داد که بین مقدار رس و پارامترهای سدیم، هدایت الکتریکی، کربنات کلسیم و پتاسیم رابطه مثبت و معنیداری وجود دارد. بهطورکلی نتایج نشان میدهد که فرایندهای ژئومورفولوژی مانند برش در کانالها و هوازدگی در سطح میانابها بر مقادیر پارامترهای فیزیکوشیمیایی نهشتههای سطح مخروطافکنه منطقه موردمطالعه مؤثر میباشد.
