فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور بررسی تنوع بنه‌های پرتوتابی شده در پژوهشکده کشاورزی هسته‌ای کرج در دو سطح 15 و 18 گری پرتو گاما به‌همراه ژنوتیپ شاهد (بدون پرتوتابی)، آزمایشی درقالب طرح کاملاً تصادفی به صورت نامتعادل در گلخانه دانشگاه یزد اجرا و تجزیه واریانس و مقایسه میانگین داده‌های مورفوفیزیولوژیک شامل تعداد ساقه و گل، طول ساقه، گل و کلاله، روز تا گلدهی و برداشت، وزن تر و خشک گل و وزن خشک کلاله، محتوای کلروفیل، کارتنوئید و پرولین برگ با استفاده از نرم‌افزار SPSS انجام شد. نتایج نشان داد که جهش‌یافته‌های نسل اول و ژنوتیپ شاهد از نظر 8 خصوصیت مورفولوژیک و میزان کارتنوئید کل دارای تفاوت معنی‌داری بودند. اما اختلاف معنی‌داری در بین آنها براساس صفات تعداد ساقه، تعداد گل و نیز محتوای کلروفیل و پرولین برگ، مشاهده نشد. براساس نتایج تجزیه خوشه‌ای، ژنوتیپ‌های مورد مطالعه در دو گروه قرار گرفتند و صحت گروه‌بندی بر اساس تابع تشخیص، 93 درصد به دست آمد. گروه اول شامل 24 جهش‌یافته 18 گری و یک ژنوتیپ شاهد بود. در گروه دوم نیز تمام جهش‌یافته‌های 15 گری، 6 جهش‌یافته 18 گری و 10 ژنوتیپ شاهد قرار داشتند. براساس نمایش گرافیکی روش تجزیه بای‌پلات، 7 جهش‌یافته‌ دز 18 گری و 5 جهش‌یافته مربوط به دز پرتوتابی 15 گری، در رئوس چندضلعی قرار گرفتند که حاکی از بیشترین تفاوت آنها با ژنوتیپ بدون پرتوتابی بود. برهمین اساس، صفات مرتبط با عملکرد و رشد زایشی گیاه، بیشترین اثر را در تعیین جهش‌یافته‌های برتر داشتند. باتوجه به هدف این مطالعه، دز 15 گری گاما منجر به ایجاد جهش‌یافته‌هایی با عملکرد بهتر و دز 18 گری، تنوع مورفوفیزیولوژیک بیشتری را در بنه‌های زعفران ، ایجاد نمود.