سنگ شناسی، ژئوشیمی و جایگاه زمین‌ ساختی سنگهای آتشفشانی ترشیری سلم‌ آباد (جنوب شرق سربیشه)، شرق ایران

نویسندگان
doi
10.22067/econg.v6i2.24938
چکیده

منطقه مورد مطالعه در 5 کیلومتری جنوب شرق سربیشه در استان خراسان جنوبی، در حاشیه خاوری بلوک لوت و در حدفاصل زون زمین‌درز سیستان واقع شده است. در این محدوده، رخنمون قابل توجهی از فعالیتهای آتشفشانی ترشیری با ترکیب کلی حدواسط (آندزیتی) به همراه نهشته های آذرآواری متشکل از توف، برش و آگلومرا وجود دارد. سنگهای گدازه ای شامل آندزیت (پیروکسن آندزیت) و آندزیت بازالتی می باشند. منطقه بندی، بافت غربالی و خوردگی خلیجی در فنوکریست های پلاژیوکلاز و وجود حاشیه های واکنشی در اطراف پیروکسن ها از نشانه های شرایط عدم تعادل حین انجماد ماگما می باشد. این سنگها دارای ماهیت کالک‌آلکالن پتاسیم متوسط تا پتاسیم بالا هستند و غنی شدگی LILE (به استثنای Ba) و تهی شدگی HFSE نشان می دهند. میزان کل عناصر نادر خاکی در گدازه های منطقه سلم آباد 102تا 155 ppm بوده و الگوی یکنواخت با غنی شدگی LREE نسبت به HREE (71/9-35/7N=(La/Yb) و 81/6-43/5N=(Ce/Yb))، طرح نسبتاً تخت عناصر نادر خاکی سنگین (40/1-05/1N=(Tb/Yb)) و آنومالی منفی ضعیف Eu (میانگین 78/0Eu/Eu*=) نشان می دهند. ویژگیهای ژئوشیمیایی سنگهای آتشفشانی سلم‌آباد نظیر غنی شدگی LREEها نسبت به HREEها به همراه غنی شدگی در LILEها و وجود بی هنجاری منفی Nb، Ti و P در روند تغییرات عناصر کمیاب بیانگر وابستگی آنها به مناطق فرورانش است. مقدار Mg# در آندزیت های سلم آباد بین 4/45 تا 1/57 و در آندزیت های بازالتی 8/69 است که بیانگر نقش اجزای گوشته ای در تشکیل آنهاست. مقدارSr 86Sr/87 اولیه برای آندزیت های سلم آباد 7045/0 و مقدار Nd(t)ε برابر1/3 می باشد که منشأ گوشته ای آنها را تأیید می نماید.