بررسی صادرات زمین مجازی زعفران ایران به شرکای تجاری: تحلیلی مهم در سیاست‌گذاری‌ها

نویسندگان

1 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه مشهد، مشهد، ایران

4 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22077/jsr.2021.3932.1146
چکیده

محصول زعفران یکی از مهمترین محصولات صادراتی ایران بوده که با توجه به اهمیت آب و هوا در رشد و نمو آن، تعداد کمی کشور به تولید انبوه آن پرداخته‌اند. با توجه به ماهیت صادراتی این محصول برای ایران، نیاز است تجارت زمین مجازی جهت سیاست‌گذاری‌های هدفمند و مدیریت هوشمند مزارع مورد بررسی قرار گیرد. از این رو صادرات زمین مجازی این محصول در دوره زمانی 2002-2017 مورد بررسی قرار گرفته و با استفاده از الگوی جاذبه مولفه‌های اثرگذار بر آن تعیین شده است. نتایج پژوهش بیانگر این است که میانگین صادرات زمین مجازی ایران در دوره زمانی 2002-2017 برابر با 5/41 هزار هکتار بوده است که بیشترین میزان صادرات زمین مجازی با 6/116 هزار هکتار برای سال 2008 و به دلیل سرمازدگی و کمترین صادرات زمین مجازی با 2/19 هزار هکتار مربوط به سال 2007 و به دلیل عملکرد بالای تولید زعفران و صادرات پایین این محصول بوده است. کشورهای اروپایی و آسیایی به ترتیب مهمترین مقاصد زمین مجازی ایران بوده که براساس نتایج الگوی جاذبه کشورهایی که از زمین کشاورزی به نسبت کمتری در مقایسه با ایران برخوردار بوده و درآمد و جمعیت بالاتری دارند تقاضای بیشتری برای واردات زعفران داشته که نتیجه آن صادرات بیشتر زمین مجازی است. ببراساس نتایج پیشنهاد می‌شود که جهت کاهش صادرات زمین مجازی، سیاست‌های ارتقای عملکرد تولید با تاکید بر حفظ کیفیت زعفران و توجه بر ظرفیت‌های تولیدی منطقه‌ای اجرایی شود.