تأثیر گسترش فضای مجازی بر تحول ساختاری دولت مدرن

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریح انقلاب اسلامی دانشگاه جامع امام حسین علیه‌السلام، تهران، جمهوری اسلامی ایران.

2 دانش‌آموخته دکترای علوم سیاسی (اندیشه سیاسی)، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، جمهوری اسلامی ایران.

doi
10.30497/pkn.2024.245362.3117
چکیده

انقلاب فناوری اطلاعات و ارتباطات در چند دهه اخیر، فرایندها و روابط فرهنگی، اجتماعی و سیاسی را در سرتاسر جهان به‌طور چشمگیری تغییر داده است. با توجه به ارتباط اندام‌وار نظام سیاسی، وضعیت فرهنگی و مناسبات اجتماعی، دولت نوین نیز نمی‌تواند از تبعات گسترش فضای مجازی، مصون باشد. مقاله حاضر درصدد پاسخگویی بدین پرسش این است که فضای مجازی مشخصاً موجب چه تحولاتی در ساختار دولت نوین شده است؟ تبیین چنین تحولاتی ضمن ایجاد آگاهی در خصوص ساختار و کارکردهای دولت در عصرِ انقلاب اطلاعاتی، جهت اتخاذ الگوی صحیح حکمرانی و سیاست‌های کارا در حوزه‌های گوناگون سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی نیز اهمیت تعیین‌کننده دارد. در مقاله حاضر تأثیر گسترش فضای مجازی بر تحول ساختاری دولت با بهره‌گیری از نظریه انتقادی فناوری بررسی شده است. در این چهارچوب تبیین شده است که فضای مجازی سبب‌ساز مذکور «شبکه‌ای»، «رسانه‌ای»، «مجازی» و «فراقلمرویی» شدن دولت شده است.