پهنهبندی زمانی و مکانی خطر سیلخیزی در حوضه آبریز کَرگانرود با استفاده از مدل AWBM و روش Fuzzy-ANP
نویسندگان
1 گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22059/jphgr.2023.361608.1007778چکیده
ارزیابی پتانسیل سیلخیزی حوضههای آبریز مختلف از اقدامات مهم در زمینه کاهش خسارتهای ناشی از سیل بشمار میرود. حوضه آبریز کرگان رود بهعنوان یکی از حوضههای سیلخیز استان گیلان، در سالهای اخیر همواره خسارتهای فراوانی را به ساکنین منطقه تحمیل کرده است. از همین رو تحقیق جاری به دلیل خلاء مطالعاتی در این حوضه، اقدام به پهنهبندی خطر وقوع سیل نموده و به همین منظور از مدل AWBM و روش Fuzzy-ANP استفادهشده است که مقادیر بهدستآمده از مدلسازی AWBM، روند رواناب را از لحاظ زمانی در سالهای 2011، 2014، 2017 و اواخر 2018 صعودی برآورد نموده و با سیلهای سال 90، 93، 96 و 97 برابری میکند. در پهنهبندی مکانی خطر وقوع سیل از 10 فاکتور موثر شامل: بارش، دما، فاصله از رودخانه، شیب، جهت شیب، ارتفاع، کاربری اراضی، پوشش گیاهی، زمینشناسی و خاک استفاده شد. در تحلیل نتایج بیشترین خطر سیلخیزی در نواحی جنوبی و خروجی حوضه به دریای خزر برآورد شده که سکونت در حریم رودخانه، عدم توجه به آبخیزداری، تخریب جنگل و مراتع و تغییر کاربری اراضی از جمله مهمترین عوامل موثر در این مسئله بهشمار میآیند. در مجموع 90/3 درصد از مساحت حوضه دارای بیشترین خطر وقوع سیل از نظر مکانی محاسبهشده است.