تجزیه‌وتحلیل اثرات اقتصادی گردشگری پایدار پیرامون بهبود عدالت فضایی روستایی (نمونۀ موردی: شهرستان طرقبه و شاندیز)

نویسندگان

1 استاد گروه برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی، اردبیل. ایران

2 دانشیار گروه برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی. اردبیل. ایران

3 دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی. اردبیل. ایران

4 استاد گروه برنامه ریزی شهری و روستایی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه محقق اردبیل اردبیل ایران

doi
10.22111/gaij.2025.53241.3305
چکیده

بازارچه‌های مرزی به­عنوان پل ارتباطی بین دو کشور، فرصت‌های اقتصادی متنوعی را برای ساکنان محلی و منطقه‌ای فراهم­کرده و نقش مهمی در توسعة اقتصادی و معیشت پایدار خانوارهای روستایی ایفا می‌کنند. مبادله‌های تجاری یکی از شاخص‌های اصلی در برقراری ارتباط بین کشورها و امرار معاش مرزنشینان است که از این­طریق می‌توان از فرصت‌ها و نقاط قوت‌ استفاده کرد و در راه نیل به استمرار و پایداری دوستی و تفاهم، امنیت و رونق اقتصادی، ایجاد فرصت‌های اشتغال، تثبیت جمعیت و در نهایت توسعة منطقه‌ای تلاش­نمود. نوع تحقیق از نظر هدف کاربردی و روش تحقیق توصیفی­- تحلیلی می­باشد. پایایی ابزار تحقیق نیز با استفاده از ضریب آلفای کرون­باخ برای مؤلفه­های مورد بررسی تحقیق برابر با 72/0 به­دست آمده­است. روایی تحقیق یا اعتبار پرسش‌نامه نیز با اعتبار صوری (با استفاده از نظرات متخصصان و کارشناسان) حاصل شده است. جامعة آماری تحقیق حاضر سرپرستان خانوار 6 روستای پیرامون بازارچة مرزی اینچه­برون در بخش داشلی­برون است که برابر با 5804 نفر جمعیت دارند. جهت انتخاب نمونه‌های تحقیق از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده استفاده شد و به­منظور تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران بهره گرفته شد و تعداد 360  نفر به­عنوان جامعة نمونه انتخاب شدند. داده­های مستخرج از پرسش­نامه با بهره­گیری از نرم­افزار «spss» و با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی از قبیل؛ تحلیل همبستگی خی‌دو و گاما، مقایسة میانگین فریدمن و رگرسیون خطی چندگانه با روش همزمان مورد تجزیه­وتحلیل قرارگرفت. نتایج همبستگی خی‌دو تا سطح اطمینان 99 درصد رابطة معناداری را بین ایجاد بازارچه مرزی و بهبود شاخص‌های اقتصادی نشان­می‌دهند. همچنین نتایج آزمون فریدمن حاکی از آن است که شاخص‌های مورد بررسی تا سطح اطمینان 99 درصد تفاوت معناداری را نشان­می‌دهند. نتایج ماتریس همبستگی گاما نیز نشان‌دهندة رابطة معنادار بین استقرار بازارچه مرزی با بهبود شاخص‌های توسعة اقتصادی و معیشت پایدار روستاییان می‌باشد. همچنین ضریب تعیین در معادلۀ رگرسیونی نشان­می‌دهد که شاخص‌های بررسی­شده حدود 71 درصد، توسعه­یافتگی ناحیة مورد مطالعه را پیش‌بینی کرده است و حدود 29 درصد وابسته به متغیرهایی است که در این پژوهش مورد شناسایی قرارنگرفتند. براین اساس، بازارچة مرزی اینچه­برون نقش حائزاهمیتی در بهبود معیشت پایدار و ارتقای شاخص‌های کیفیت زندگی در روستاهای ناحیة مورد مطالعه داشته است.