تجزیهوتحلیل اثرات اقتصادی گردشگری پایدار پیرامون بهبود عدالت فضایی روستایی (نمونۀ موردی: شهرستان طرقبه و شاندیز)
نویسندگان
1 استاد گروه برنامهریزی روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی، اردبیل. ایران
2 دانشیار گروه برنامهریزی روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی. اردبیل. ایران
3 دانشجوی دکتری برنامهریزی روستایی دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی. اردبیل. ایران
4 استاد گروه برنامه ریزی شهری و روستایی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه محقق اردبیل اردبیل ایران
doi
10.22111/gaij.2025.53241.3305چکیده
بازارچههای مرزی بهعنوان پل ارتباطی بین دو کشور، فرصتهای اقتصادی متنوعی را برای ساکنان محلی و منطقهای فراهمکرده و نقش مهمی در توسعة اقتصادی و معیشت پایدار خانوارهای روستایی ایفا میکنند. مبادلههای تجاری یکی از شاخصهای اصلی در برقراری ارتباط بین کشورها و امرار معاش مرزنشینان است که از اینطریق میتوان از فرصتها و نقاط قوت استفاده کرد و در راه نیل به استمرار و پایداری دوستی و تفاهم، امنیت و رونق اقتصادی، ایجاد فرصتهای اشتغال، تثبیت جمعیت و در نهایت توسعة منطقهای تلاشنمود. نوع تحقیق از نظر هدف کاربردی و روش تحقیق توصیفی- تحلیلی میباشد. پایایی ابزار تحقیق نیز با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای مؤلفههای مورد بررسی تحقیق برابر با 72/0 بهدست آمدهاست. روایی تحقیق یا اعتبار پرسشنامه نیز با اعتبار صوری (با استفاده از نظرات متخصصان و کارشناسان) حاصل شده است. جامعة آماری تحقیق حاضر سرپرستان خانوار 6 روستای پیرامون بازارچة مرزی اینچهبرون در بخش داشلیبرون است که برابر با 5804 نفر جمعیت دارند. جهت انتخاب نمونههای تحقیق از روش نمونهگیری تصادفی ساده استفاده شد و بهمنظور تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران بهره گرفته شد و تعداد 360 نفر بهعنوان جامعة نمونه انتخاب شدند. دادههای مستخرج از پرسشنامه با بهرهگیری از نرمافزار «spss» و با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی از قبیل؛ تحلیل همبستگی خیدو و گاما، مقایسة میانگین فریدمن و رگرسیون خطی چندگانه با روش همزمان مورد تجزیهوتحلیل قرارگرفت. نتایج همبستگی خیدو تا سطح اطمینان 99 درصد رابطة معناداری را بین ایجاد بازارچه مرزی و بهبود شاخصهای اقتصادی نشانمیدهند. همچنین نتایج آزمون فریدمن حاکی از آن است که شاخصهای مورد بررسی تا سطح اطمینان 99 درصد تفاوت معناداری را نشانمیدهند. نتایج ماتریس همبستگی گاما نیز نشاندهندة رابطة معنادار بین استقرار بازارچه مرزی با بهبود شاخصهای توسعة اقتصادی و معیشت پایدار روستاییان میباشد. همچنین ضریب تعیین در معادلۀ رگرسیونی نشانمیدهد که شاخصهای بررسیشده حدود 71 درصد، توسعهیافتگی ناحیة مورد مطالعه را پیشبینی کرده است و حدود 29 درصد وابسته به متغیرهایی است که در این پژوهش مورد شناسایی قرارنگرفتند. براین اساس، بازارچة مرزی اینچهبرون نقش حائزاهمیتی در بهبود معیشت پایدار و ارتقای شاخصهای کیفیت زندگی در روستاهای ناحیة مورد مطالعه داشته است.