سنجش وضعیت و شناسایی عوامل مؤثر بر مطلوبیت میادین و المانهای شهری (نمونۀ موردی: شهر مریوان)
نویسندگان
1 استادیار گروه معماری، واحد مریوان، دانشگاه آزاد اسلامی، مریوان، ایران.
2 دکتری جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه معماری، واحد مریوان، دانشگاه آزاد اسلامی، مریوان، ایران
doi
10.22111/gaij.2025.52664.3299چکیده
مطلوبیت میادین شهری و المانهای وابسته به آن، بهعنوان یکی از اثرگذارترین سازههای مؤثر بر کیفیت فضاهای عمومی و سرزندگی شهری، نیازمند هماهنگی کمّی و کیفی مؤلفههای مختلفی است که بایستی در یک مجموعة هماهنگ توسط مدیران شهری درنظرگرفتهشوند. پژوهش حاضر نیز با این هدف در شهر مریوان با دیدی زمینهمحور بهمنظور ترسیم وضعیتی شفاف از مطلوبیت این عناصر، جهت تبدیلشدن به مبنای سیاستگذاری و برنامهریزی مدیران شهری در راستای ارتقای کیفیت محیطی، انجام گرفتهاست. پژوهش کاربردی حاضر برمبنای روش، توصیفی-تحلیلی و از لحاظ نوع، کمّی–کیفی بوده و جهت گردآوری دادهها، در بخش نظری از منابع اسنادی و در بخش عملی از پیمایش مبتنی بر مصاحبه، مشاهده و توزیع پرسشنامه بهرهگرفته شدهاست. در بخش کمّی با توزیع پرسشنامه و تجزیهوتحلیل آنها با آزمونهای آمار استنباطی و شاخصهای توصیفی(t نمونهای و میانگین و مد پاسخها) سعی بر شناسایی مطلوبیت میادین و المانهای وابسته بر مبنای شاخصهای تعریفشده و در بخش کیفی بر مبنای مصاحبة نیمهساختاریافته و تجزیهوتحلیل آن با تکنیک کدگذاری باز و سپس، بهرهگیری از توزیع پرسشنامة استخراجشده در راستای تأیید و تعمیم مبتنی بر بهرهگیری از معادلات ساختاری، سعی بر شناسایی علل و عوامل مؤثر بر وضعیت موجود مطلوبیت و کارایی این عناصر در محیط شهری است. همچنین، جامعة آماری پژوهش مبتنی بر مدیران شهری، متخصصان علمی و آگاهانی از میان شهروندان شهر مریوان میباشد که بهروش هدفمند تعیینگردیدند. یافتههای پژوهش نشاندادند که مطلوبیت میادین شهری شهر مریوان و المانهای وابسته به آنها از لحاظ هر سه شاخص مورد بررسی مبتنی بر کیفیت طراحی، معماری و عملکرد(میانگین 2.58)، اجتماعی- اقتصادی(میانگین 2.42) و زیستمحیطی(میانگین 2.19) و 33 متغیر وابسته به آنها در وضعیت نامناسبی قراردارد. همچنین، مجموعهای از عوامل، مبتنی بر ضعف مدیریت تخصصگرا و کارآمد در حوزة شهری، ضعف در تأمین و کمبود منابع مالی مدیریت سیما و منظر شهری(مؤثرترین عوامل)، تأکید بر فرم و غفلت از معنا و مفهوم در طراحی میادین و المانها، درهمریختگی بافت کالبدی فضاهای عمومی و ضعف در مدیریت مشارکتی و مشارکتگرایی شهروندان در ارتقای کیفیت محیطی فضاهای عمومی شهری، بر ناپایداری و ناکارآمدی میادین و المانهای وابسته به آنها در ارتقای حس سرزندگی و عملکرد مطلوب، اثرگذار هستند.
