بررسی و تحلیل فیلترینگ مسکن در مناطق شهری اردبیل

نویسندگان

1 استادیار گروه هنر و معماری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 مربی، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 مربی، گروه هنر و معماری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

4 استادیار گروه معماری، واحد سراب، دانشگاه آزاد اسلامی، سراب، ایران

doi
10.22111/gaij.2026.52971.3302
چکیده

شتاب شهرنشینی و افزایش جاذبه­های آن به مهاجرت اقشار مختلف اجتماعی مردم به شهرها منجرشده و به­دنبال آن پدیدة تفکیک مسکن پدیدار شده است. در همین راستا در بازارهای مسکن، فیلترینگ مسکن مدت­ها است که به­عنوان نیروی اصلی عرضة مسکن برای اقشار کم­درآمد در نظر گرفته شده است. این تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی است و هدف از آن شناخت شاخص­های دخیل در فیلترینگ مسکن و میزان اثرات آن در مناطق شهری بوده است. برای مراجعه به جامعة آماری، از طریق فرمول کوکران تعداد 383 نفر به­روش نمونه­گیری تصادفی ساده طبقه­بندی­شده، انتخاب شد. برای هر شاخص دو سؤال و مجموعاً 24 سؤال به­صورت طیف لیکرت 5 گزینه­ای طراحی­شد و در اختیار نمونة آماری مناطق شهری قرارگرفت. پس از گردآوری پرسش­نامه، داده­ها به­واسطة نرم­افزار «SPSS»  و از طریق مدل ویکور تجزیه­وتحلیل شد. نتایج نشان­داد که فیلترینگ مسکن در شهر اردبیل با مقادیر (363/0 Q)  بالاتر از حد متوسط عمل نموده است. مناطق شهری 2، 1، 3، 5 و 4 به­ترتیب بیشترین تا کمترین نقش را در میزان فیلترینگ مسکن داشتند. در این میان  به­ترتیب شاخص­ دسترسی به مراکز خرید با مقادیر (0368/0)، سیاست­های دولت با (031/0)، درآمد (02418/0)، دسترسی به امکانات بهداشتی (0216/0)، دسترسی به امکانات آموزشی (0214/0)، تسهیلات وام مسکن (019/0)، عرضة مسکن (016/0)، ساخت­وساز (01108/0)، وضعیت اشتغال (00784/0)، نرخ تورم (0074/0)، حمل­ونقل عمومی (0051/0) و تقاضای مسکن (00258/0)، بیشترین تا کمترین نقش و تأثیر را در فیلترینگ مسکن شهر اردبیل ایفا نموده­اند. نتایج کلی بیانگر آن بود که فیلترینگ مسکن شهر اردبیل از الگوی نیمه­پویا و سیاست­محور تبعیت می­کند. بدین­معنا که تحرک مکانی و جابه­جایی طبقات پردرآمد در پاسخ به سیاست­ها و تسهیلات دولتی و امکانات خدماتی رخ­می­دهد تا تغییرات طبیعی بازار؛ از این­رو بایستی در سیاست­گذاری­های آتی مسکن شهری، تمرکز بر بهبود زیرساخت­های اقتصادی، تقویت عرضة مسکن مقرون­به­صرفه، توسعة خدمات شهری و اصلاح سیاست­های تسهیلات مسکن صورت گیرد تا روند فیلترینگ بتواند به کاهش نابرابری فضایی و بهبود عدالت مسکن در شهر منجرشود