تحلیل تحول‌های ژئوپلیتیکی در محیط امنیتی جمهوری اسلامی ایران در افق 1404

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای امنیت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، جمهوری اسلامی ایران

2 دانشیار دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، جمهوری اسلامی ایران.

doi
10.30497/pkn.2023.243073.2990
چکیده

جمهوری اسلامی ایران به­دلیل برخورداری از موقعیت ژئوپلیتیک خاص در منطقه غرب آسیا و اتخاذ سیاست­ استکبارستیزی و مقابله با قدرت­های سلطه‌جو، همواره در نوک پیکان سیاست‌های تهاجمی این کشورها قرار داشته است. دراین‌راستا قدرت‌های رقیب تلاش کرده‌اند تا به‌نوعی مزیت­های برتری‌ساز، ایران را تضعیف کنند. در این پژوهش نویسنده با استفاده از نظریه بحران ژئوپلیتیک، به این سؤال پرداخته است که: تحولات ژئوپلیتیکی در محیط امنیتی ایران چه تأثیری بر جایگاه کشور در منطقه و فرامنطقه در افق 1404 دارد؟ با بررسی عوامل هشت­گانه ژئوپلیتیکی تنش­زا (عوامل سیاسی، ژئواستراتژیک، ژئواکونومیک، ژئوکالچر، هیدروپلیتیک، زیست ـ محیطی، فضای مجازی و سرزمین)، 21 حوزه ژئوپلیتیکی در محیط امنیتی ایران شناسایی و نشان داده شده که قدرت‌های رقیب به‌دنبال آن هستند تا با اجرای سیاست‌هایی همچون دامن‌زدن به خصومت ایران و اعراب در منطقه، تغییر خطوط انتقال انرژی از مسیر ایران، حذف یا کاهش اهمیت ایران در تأمین انرژی جهان، تضعیف فرهنگ و جبهه مقاومت، بروز و ظهور مناقشه‌های مرزی و سرزمینی، دامن‌زدن به مسائل زیست‌محیطی و اجرای جنگ شناختی؛ قدرت ایران را در استفاده از مزیت­های ژئوپلیتیکی‌اش کاهش دهند.