واکاوی عوامل خانوادگی مؤثر بر فقر شهری با استفاده از مدل معادلات ساختاری (نمونۀ موردی: پلدختر لرستان)
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور. تهران. ایران
2 استاد گروه جغرافیا، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.
doi
10.22111/gaij.2025.52438.3295چکیده
خانوارهای شهری پلدختر همانند سایر شهرهای متوسط و کوچکاندام کشور که رویة کشاورزی دارند، با مسائلی چون: بیکاری، فقدان نوآوری و فنآوریهای، پایینبودن درآمد، عدم پایداری اشتغال و فقدان انگیزه برای زندگی مواجه هستند که این مسائل زمینهساز مشکلات زیادی برای خانوارهای این نوع شهرها شده و باعث بروز نابسامانیهایی چون مهاجرت و مهمتر از همه افزایش فقر آنها شده است. در این زمینه مجموعه عوامل و سرمایههای خانوادگی بر فرصتهای معیشتی و یا بر فقر آنها تأثیرگذار است. شناسایی نوع عامل راهحل مفیدی برای برنامهریزان توسعة شهری و کاهش فقر میباشد. در پژوهش حاضر به شناسایی عوامل و سرمایههای خانوادگی مؤثر فقر شهری پلدختر پرداخته شد. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش بهصورت توصیفی-تحلیلی است. جامعة آماری، خانوارهای شهری پلدختر است که با استفاده از نمونهگیری سهمیهای و تصادفی ساده 380 خانوار انتخاب شد. برای گردآوری دادهها با توجه به مدلها و اهداف از پرسشنامه و سؤالات کمّی (طیف لیکرت) استفاده شد. برای تجزیهوتحلیل دادهها و شناسایی عوامل خانوادگی از معادلات ساختاری (SEM) در نرمافزار «Amos» استفاده گردید. جهت شناسایی راهکارهای کاهش فقر نیز از روشهای کیفی مانند مصاحبه استفاده شد. نتایج پژوهش نشانداد که عوامل اقتصادی/مالی با ضریب تأثیر 68/0، فیزیکی با ضریب 32/0، اجتماعی با ضریب تأثیر 11/0 و سرمایة انسانی با ضریب تأثیر 05/0 بیشترین تأثیر را بر فقر شهری داشته است. نتایج طرح در زمینة راهکارهای کاهش فقر نشانداد که ایجاد فرصتهای شغلی انعطافپذیر خانوادگی، سرمایهگذاری در محلات و مناطق محروم شهری، ارتقای آموزش و مهارتآموزی افراد فقیر شهری، حمایت از اقلیتها، مهاجران و افراد فقیر (آموزش و خدمات)، مشارکتدادن ساکنان محلههای فقیرنشین در تصمیمگیریهای شهری، مبارزه با فساد و توزیع عادلانه منابع عمومی، بهسازی سکونتگاههای فقیر و غیررسمی و گسترش و توسعة حملونقل عمومی رایگان مهمترین اقدامات کاهش فقر شهری در شهر پلدختر میباشد.