چهارچوبی نوین جهت ارزیابی ریسک سیل: تلفیق فرآیند تحلیل سلسلهمراتبی و تحلیل حساسیت در شهر حمیدیه
نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.22111/gaij.2025.51272.3270چکیده
مطالعة تابآوری شهرهای حاشیة رودخانه نظیر حمیدیه که مستقیماً در معرض خطر طغیان قراردارند، بهدلیل تشدید سیلابها ناشی از شهرنشینی و تغییرات اقلیمی، حیاتی است. این پژوهش با هدف افزایش ظرفیت شهر در مقابله با سیل و کاهش اثرات منفی آن، به ارزیابی ریسک سیل در شهرستان حمیدیه میپردازد. بدینمنظور، یک چهارچوب نوین با تلفیق مدل تصمیمگیری چندمعیاره AHP مبتنی بر GIS با تحلیل همخطی شاخصها، تحلیل حساسیت وزنها و تحلیل همبستگی چندمتغیره توسعه یافت. در این رویکرد، ۱۵ شاخص مستقل (بدون چندخطی) برای شناسایی مناطق بالقوة خطر، آسیبپذیری و ریسک سیل ترکیب شدند. نتایج نشانداد که بیش از ۲۵ درصد از کل مساحت شهرستان در سطح خطر سیل بالا و بسیار بالا قرار دارد. همچنین، ۸۰ درصد بافت شهری حمیدیه در ناحیة ریسک متوسط تا بسیار بالا طبقهبندی میشود. نقشة مناطق با خطر سیل با ROC-AUC بالای ۹۰ درصد و مقادیر MSE و RMSE کمتر از ۴۰ درصد، دقت و قابلیت اطمینان بالایی را نشانمیدهد. تحلیل حساسیت در این پژوهش، نقش مهم شاخصها را آشکار ساخته و زمینه را برای تحقیقات آتی فراهم میکند. این مدل قوی و معتبر، نتایج قابل اتکایی ارائهمیدهد که به مدیریت پایدار سیل کمک کرده و استراتژیهای آن در مناطق مشابه قابل استفاده است.