فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شعر فارسی و فرش دست بافت، دو واژه تأثیرگذار در شکل گیری فرهنگ ایرانی از گذشته های دور بودند و تعامل و ارتباط این دو به نحوی بوده که ضمن ارزش آفرینی بیشتر برای یکدیگر، تاکنون موجب غنی تر شدن فرهنگ ایرانی نیز شده اند. ارتباط و تعامل بین شعر فارسی با فرش دست بافت ایران به شکل های مختلفی وجود داشته و آگاهی و شناخت نسبت به این تعاملات از ضروریات تحقیق پیش رو است. هدف اصلی از انجام آن نیز، تحلیل محتوی و مضمون اشعار متنوع بافته شده در فرش ها است که می تواند به نوعی به دسته بندی تعامل انواع شعر با طرح یا نقش فرش، کارکرد یا کاربرد فرش، وحتی ارتباط سبک و دوره زمانی که اشعار سروده شده و در فرش بافته شده اند، تقسیم شود. این تحقیق از حیث هدف توسعه ای و از لحاظ رویکرد از نوع کیفی و توصیفی است و روش گردآوری داده ها به صورت کتابخانه ای و میدانی است. جامعه آماری فرش های دست بافت ایرانی موجود بعد از دوره صفوی تا عصر حاضر که در آن ها اشعار فارسی بافته شده اند را دربر می گیرد و تعداد نمونه نیز حدود30 عدد از فرش های موجود در مجموعه های شخصی و موزه ها را شامل می شود. یافته ها نشان می دهد که بعد از اسلام و رواج مذهب تشیع در دوره صفوی، اشعار نیز به عنوان بخشی از طرح و نقش فرش که گاه توسط شاعران بزرگ و گاهی توسط مردمی عادی و شاعران گمنام سروده می شدند؛ در فرش ها نیز بافته شدند. به گونه ای که تلاش می شد تا اشعار و نقوش فرش با یکدیگر همخوانی داشته باشند و گاهی نیز این ابیات بسته به کاربری فرش در فضای مورد استفاده، انتخاب می شدند. ضمن اینکه از دوره صفوی به بعد توجه شعرا به قالب شعری غزل و مثنوی نیز بیشتر شد و این گونه ابیات با تصاویر مرتبط در فرش ها بافته شدند.