نقش دسترسی به پارکهای شهری بر سلامت روان بانوان (مطالعة موردی: شهر اردبیل)
نویسندگان
1 استادگروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 دانشیار گروه برنامهریزی شهری و منطقهای، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز ، تبریز، ایران
doi
10.22111/gaij.2025.51162.3268چکیده
سلامت روان زنان، بهعنوان یکی از مؤلفههای کلیدی سلامت عمومی، تحتتأثیر عوامل محیطی از جمله کیفیت و دسترسی به فضاهای عمومی شهری قرار دارد. با گسترش شهرنشینی و افزایش تنشهای روانی، بررسی نقش پارکهای شهری در ارتقای سلامت روان بانوان، بهویژه در شهرهای متوسط، ضرورتی روزافزون یافته است. پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر دسترسی به پارکهای شهری بر سلامت روان بانوان، در شهر اردبیل انجام شد. این مطالعه با روش توصیفی- تحلیلی و رویکرد کاربردی، بر پایه دادههای حاصل از ۴۰۰ پرسشنامه گردآوریشده از طریق نمونهگیری تصادفی سیستماتیک انجام گرفت. ابزار پژوهش شامل ۵۸ گویه در قالب پنج شاخص اصلی: کالبدی-فضایی، فرهنگی-اجتماعی، امنیت، دسترسی، و سلامت روان بود. نتایج تحلیل دادهها با آزمون تیتکنمونه، ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه نشانداد که شاخصهای کالبدی-فضایی (میانگین ۳.۱۷) و فرهنگی-اجتماعی (میانگین ۳.۰۵) از وضعیت نسبتاً مطلوبی برخوردار بودند. بین سلامت روان با دسترسی به پارکهای شهری (ضریب همبستگی 63/0) و شاخص فرهنگی-اجتماعی (0.63) رابطة مثبت و معناداری مشاهده شد. همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون بیانگر آن بود که شاخصهای کالبدی-فضایی (239/۰β=) و فرهنگی-اجتماعی (131/0β=) بیشترین تأثیر را بر سلامت روان داشتهاند درحالیکه شاخص ایمنی و امنیت معنادار نبود. افزون بر این، دسترسی به پارکهای شهری (145/0β=) و عوامل فرهنگی-اجتماعی (177/0β=-) تأثیر معناداری بر کاهش افسردگی بانوان نشان دادند. در مجموع، یافتههای پژوهش بر ضرورت طراحی و بهبود زیرساختهای کالبدی و اجتماعی فضاهای سبز شهری، بهمنظور ارتقای سلامت روان بانوان تأکید دارد.