بررسی و ارزیابی وضعیت پایداری شهری بر اساس ابعاد رشد عمودی (نمونۀ موردی: مناطق 7، 8، 10، 12 و 14 شهر اصفهان)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 استاد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
3 استادیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
10.22111/gaij.2025.51647.3280چکیده
آثار اقتصادی و زیستمحیطی گسترش پراکندة مناطق شهری، صاحبنظران مسائل شهری را بهسمت یافتن راهبردهایی برای مقابله با این امر کشاند و رشد عمودی بهعنوان راهبردی جامع برای مقابله با گسترش پراکندۀ مناطق پیرامونی شهرها مطرحشد. هرچند، این راهبرد دارای مشکلات فراوانی بود. در این راستا، هدف تحقیق بررسی وضعیت پایداری در مناطق شمالی شهر اصفهان ( مناطق 7، 8، 10، 12 و 14 ) بر اساس ابعاد رشد عمودی میباشد. تحقیق حاضر از نظر ماهیت و روش، توصیفی و از نظر هدف، کاربردی است. دادهها به دو طریق اطلاعات کتابخانهای و میدانی (پرسشنامه سرپرست خانوار) جمعآوری گردید. جامعة آماری شامل سرپرست خانوارهای مناطق مورد مطالعه بر اساس سرشماری 1395، برابر با 284520 نفر میباشد که با استفاده از روش نمونهگیری کوکران، 384 نفر بهعنوان حجم نمونه انتخاب شدند. از آزمون تی تکنمونهای و معادلات ساختاری برای تجزیهوتحلیل دادهها، همچنین از مدل رتبهبندی «Mabac» و نقشههای توزیع فضایی هات اسپات، کریجینگ و خودهمبستگی مکانی جهت سطحبندی و نمایش محدودة مورد مطالعه استفاده گردید. نتایج آزمون تی تکنمونهای نشانداد که وضعیت پایداری مناطق 7، 8، 10، 12 و 14 بر اساس ابعاد رشد عمودی، پایینتر از حد مبنای 3 بوده است. به این معنی که تمامی مناطق در وضعیت مطلوب قرار ندارند. نتایج حاصل از معادلات ساختاری حاکی از آن است که بیشترین ضریب تأثیر ابعاد رشد عمودی، بهترتیب مربوط به کالبدی-زیرساختی و اجتماعی- فرهنگی با ارزش 301/0 و 297/0 میباشد. نتایج مدل رتبهبندی «ماباک» نشانداد که منطقة 10 با مقدار 636/8- در رتبه اول، منطقه 8 با مقدار 714/8- در رتبه دوم، منطقه 7 با 821/8- در رتبه سوم، منطقه 12 با 029/9- در رتبه چهارم و نهایتاً منطقه 14 با مقدار 577/9- در رتبه پنجم قرار گرفتند. بهطور کلی، میتوان نتیجه گرفت که از بین مناطق شمالی شهر اصفهان، منطقه 8 و 10 دارای وضعیت مناسب رشد عمودی و منطقه 12 و 14 دارای وضعیت نامناسب رشد عمودی در جهت دستیابی به شاخصهای پایداری میباشند؛ از اینرو توجه جدی مسئولین ذیربط به منطقه 14و12 را میطلبد.