کاربست آینده‌نگاری در شناسایی پیشران‌های کلیدی مؤثر بر تحقق شهر هوشمند با تأکید بر مدیریت شهری (نمونۀ موردی: شهر اردبیل)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا برنامهریزی شهری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

3 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.22111/gaij.2025.49418.3222
چکیده

در پروژه­های موفق شهرهای هوشمند جهانی، مشارکت دولت و شهروندان در کنار هم، نقشی بی­­بدیل ایفا کرده است. شهر هوشمند، دارای معیارهای متعددی از جمله: زیرساخت­های فیزیکی، زیرساخت­ اقتصاد هوشمند، زندگی هوشمند و حکمرانی هوشمند است. این تحقیق از لحاظ هدف، جزء تحقیقات کاربردی و از نظر ماهیت و روش، جزء تحقیقات توصیفی-تحلیلی است. همچنین، تحقیق حاضر در پی شناسایی پیشران­های کلیدی مؤثر بر تحقق شهر هوشمند با تأکید بر مدیریت شهری با استفاده از آینده­نگاری در شهر اردبیل می­باشد. برای دستیابی به این هدف، در مرحلة اول از پرسش‌نامة دلفی استفاده شده و در مرحلة بعد، با استفاده از جدول ماتریس اثرات متقاطع و نظرات 30 نفر از خبرگان و کارشناسان، متغیرهای مؤثر در مدیریت هوشمند شناسایی و استخراج شده است، در مرحلة آخر نیز با استفاده از نرم­افزار میک­مک، عوامل اصلی و پیشران­های کلیدی شهر هوشمند اردبیل از میان 40 متغیر شناسایی ­شد که چهارده عامل به­عنوان عوامل اصلی و براساس بالاترین امتیازی که کسب کرده بودند به­عنوان پیشران­های اصلی انتخاب شدند. نتیجة به­دست ­آمده نشان ­می­دهد که بین متغیرها ارتباط تنگاتنگی وجود دارد. همچنین نگاه تخصصی به مدیریت شهری و سرمایه‌گذاری و تأکید بر عوامل چهارده­گانة پیشران­های کلیدی، می­تواند مسیر هوشمندی شهری را کوتاه نماید. توجه ویژه در به­کارگیری مدیران متخصص در حوزة شهری و بهبود وضعیت متغیرهای اصلی، در کنار انجام اقدامات زیرساختی در این حوزه در سطح شهر اردبیل می­تواند در طراحی برنامه­های میان­مدت و بلندمدت در جهت اجرایی­کردن مدیریت شهر هوشمند مؤثر باشد.