شناسایی مناطق امیدبخش برای انرژی زمینگرمایی با استفاده از دادههای ماهوارهای در منطقة سهند
نویسندگان
1 استاد، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد سنجشازدور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
doi
10.22111/gaij.2025.50139.3240چکیده
مناطق داری پتانسیل زمینگرمایی بهطور طبیعی دارای شواهدی در سطح زمین هستند که در پروژههای اکتشاف انرژی زمینگرمایی برای مکانیابی اولیة آنها استفاده میشود. هدف این پژوهش شناسایی مناطق مستعد زمینگرمایی سطحی با ترکیب دمای سطح و جریانهای انرژی حاصل از روش «سبال» با استفاده از دادههای حرارتی سنجندة «TIRS» ماهواره لندست 8 در منطقة سهند استان آذربایجان شرقی واقع در شمال غرب کشور میباشد. برای این منظور، یک تصویر از دادههای لندست 8 به تاریخ 25 سپتامبر 2022 مورد استفاده قرارگرفت و با استفاده از الگوریتمهای تکباندی «جیمز- سوبرینو» و پنجره مجزا، نقشة دمای مشاهداتی سطح زمین بهدست آمد. سپس تصویر حرارتی برآوردشده با استفاده از دادة حرارتی سنجندة «SLSTR» ماهوارة سنتینل 3 (أخذشده برای زمان گذر ماهوارههای لندست از منطقة مورد مطالعه) با استفاده از تحلیل مدل رگرسیون خطی در محیط نرمافزار «TerrSet» اعتبارسنجی شد تا در ادامه فرآیند شناسایی منابع زمینگرمایی مورد استفاده قرار گیرد. در ادامه با استفاده از الگوریتم توازن انرژی در سطح زمین (سبال) مقدار تشعشعات خالص دریافتی توسط سطح زمین (Rn)، انرژی خالص هدایتشده به زمین(G) و مقدار تابش جذبشدة خورشیدی توسط سطح (Rsolar)، محاسبهگردید تا اثر تشعشعات خورشیدی از روی دمای مشاهداتی سطح به حداقل ممکن برسد. با ترکیب جریانهای گرمایی حاصل از الگوریتم «سبال» با دمای مشاهداتی سطح، مناطق مستعد انرژی زمینگرمایی شناسایی و تعیینگردیدند. نتایج حاصل از نقشة نهایی نشانداد که پیکسلهایی در منطقة مورد مطالعه هستند که مستعد انرژی زمینگرمایی میباشند و وجود چشمههای آب گرم طبیعی در شهرهای مختلف استان آذربایجان شرقی بهخصوص منطقة مورد مطالعه، احتمال وجود منابع زمینگرمایی را افزایش داده و تأییدگر این مطلب میباشد که منطقة مورد مطالعه دارای پتانسیل انرژی زمینگرمایی جهت اکتشاف منابع زمینگرمایی برخوردار است.