شناسایی مناطق امیدبخش برای انرژی زمین‌گرمایی با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای در منطقة سهند

نویسندگان

1 استاد، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد سنجش‌ازدور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22111/gaij.2025.50139.3240
چکیده

مناطق داری پتانسیل زمین‌گرمایی به­طور طبیعی دارای شواهدی در سطح زمین هستند که در پروژه‌های اکتشاف انرژی زمین‌گرمایی برای مکان‌یابی اولیة آن‌ها استفاده می‌شود. هدف این پژوهش شناسایی مناطق مستعد زمین‌گرمایی سطحی با ترکیب دمای سطح  و جریان­های انرژی حاصل از روش «سبال» با استفاده از داده‌های حرارتی سنجندة «TIRS» ماهواره لندست 8 در منطقة سهند استان آذربایجان شرقی واقع در شمال غرب کشور می‌باشد. برای این منظور، یک تصویر از داده‌های لندست 8 به تاریخ 25 سپتامبر 2022 مورد استفاده قرارگرفت و با استفاده از الگوریتم‌های تک­باندی «جیمز- سوبرینو» و پنجره مجزا، نقشة دمای مشاهداتی سطح زمین به­دست آمد. سپس تصویر حرارتی برآوردشده با استفاده از دادة حرارتی سنجندة «SLSTR» ماهوارة سنتینل 3 (أخذشده برای زمان گذر ماهواره­های لندست از منطقة مورد مطالعه) با استفاده از تحلیل مدل رگرسیون خطی در محیط نرم­افزار «TerrSet» اعتبارسنجی شد تا در ادامه فرآیند شناسایی منابع زمین‌گرمایی مورد استفاده قرار گیرد. در ادامه با استفاده از الگوریتم توازن انرژی در سطح زمین (سبال) مقدار تشعشعات خالص دریافتی توسط سطح زمین (Rn)، انرژی خالص هدایت­شده به زمین(G) و مقدار تابش جذب‌شدة خورشیدی توسط سطح (Rsolar)، محاسبه­گردید تا اثر تشعشعات خورشیدی از روی دمای مشاهداتی سطح به حداقل ممکن برسد. با ترکیب جریان­های گرمایی حاصل از الگوریتم «سبال» با دمای مشاهداتی سطح، مناطق مستعد انرژی زمین‌گرمایی شناسایی و تعیین­گردیدند. نتایج حاصل از نقشة نهایی نشان­داد که پیکسل­هایی در منطقة مورد مطالعه هستند که مستعد انرژی زمین‌گرمایی می­باشند و وجود چشمه­های آب گرم طبیعی در شهرهای مختلف استان آذربایجان شرقی به­خصوص منطقة مورد مطالعه، احتمال وجود منابع زمین‌گرمایی را افزایش داده و تأییدگر این مطلب می‌باشد که منطقة مورد مطالعه دارای پتانسیل انرژی زمین‌گرمایی جهت اکتشاف منابع زمین‌گرمایی برخوردار است.