فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اضطراب امتحان یکی از پدیده‌­های رایج است که بر عملکرد تحصیلی دانش‌­آموزان تأثیر منفی دارد. در سال‌­های اخیر روش­‌های گوناگونی برای درمان آن مورد استفاده قرار گرفته است که پژوهش حاضر، با هدف مقایسة اثربخشی آموزش فنون توجه‌آگاهی و شناختی-­رفتاری بر علائم اضطراب امتحان دانش‌آموزان دختر انجام شد. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌­آزمون-پس‌­آزمون با گروه گواه بود. جامعة آماری پژوهش را کلیة دانش‌­آموزان دختر پایة دهم شهرستان ازنا در سال تحصیلی 1400-1399 تشکیل داده بودند که با استفاده از روش نمونه‌­گیری هدفمند 45 دانش­آموزی که نمرة بالاتر از 50 از آزمون اضطراب امتحان اسپیلبرگر (1980) کسب کرده بودند، برای نمونة پژوهشی انتخاب شدند. آزمودنی‌­ها به صورت تصادفی در سه گروه، آموزش فنون توجه‌آگاهی، فنون شناختی­-رفتاری و گروه گواه جایگزین شدند. به یکی از گروه‌­های آزمایشی فنون توجه‌آگاهی، گروه دیگر آزمایشی فنون شناختی-­رفتاری در طی 10 جلسه آموزش داده شد و گروه گواه هیچ آموزشی دریافت نکردند. داده‌ها قبل از و بعد از مداخله‌­ها با استفاده از پرسشنامة اضطراب امتحان اسپیلبرگر (1980) جمع­آوری شد. تحلیل داده‌­ها با آزمون تحلیل کوواریانس تک‌­متغیری و چند­متغیری و آزمون تعقیبی بونفرونی نشان داد که آموزش فنون توجه‌آگاهی و فنون شناختی­-رفتاری تأثیر معناداری بر کاهش اضطراب امتحان و مؤلفه‌های آن در دانش‌­آموزان دختر دارد (001/0>P). همچنین، نتایج آزمون تعقیبی نشان داد که میزان تأثیر فنون توجه‌آگاهی بر اضطراب امتحان و مؤلفة نگرانی بیشتر از فنون شناختی-رفتاری بود (001/0 > P) و بر مؤلفة هیجان‌پذیری تفاوت معناداری بین دو روش وجود نداشت (05/0<P). بر اساس یافته­‌ها می‌­توان گفت هر دو مداخله در کاهش علائم اضطراب امتحان دانش‌آموزان دختر اثربخش هستند و فنون توجه‌آگاهی می­‌تواند جایگزین مناسبی برای فنون شناختی-رفتاری در درمان اضطراب امتحان باشد.