بررسی تعیینکنندههای مؤثر بر رضایتمندی سکونتی در توحیدشهر سبزوار
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری و روستایی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
2 استادیار گروه جغرافیا، مرکز پژوهشی علوم جغرافیایی و مطالعات اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
3 کارشناسی ارشد گروه جغرافیاو برنامهریزی شهری و روستایی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
doi
10.22111/gaij.2025.50640.3252چکیده
خانه و محیط کالبدی و اجتماعی پیرامون آن، بخش عمدهای از زندگی افراد را احاطه کرده است. میزان رضایت افراد از این فضاها، نقشی تأثیرگذار بر رضایتمندی افراد از زندگیشان دارد و بر این اساس، شناخت مؤلفههای تأثیرگذار بر رضایتمندی افراد از محیط مسکونیشان مهم میباشد. در این راستا، هدف این پژوهش بررسی رضایتمندی سکونتی و عوامل تأثیرگذار بر آن در محدودة توحید شهر سبزوار است. شناخت عوامل تأثیرگذار بر رضایتمندی سکونتی، میزان اهمیت هر یک از آنها و بررسی تأثیر متغیرهای زمینهای بر رضایتمندی سکونتی، از مهمترین پرسشهای پیش روی این پژوهش هستند. این مطالعه، پژوهشی مقطعی و موردی از نوع کاربردی است که با روش توصیفی– تحلیلی انجام شده است. جامعة آماری تحقیق، شامل تمامی خانوارهای ساکن در محدودة توحیدشهر و نمونة آماری آن برابر با 316 نفر میباشد. نتایج نشانداد که مهمترین عوامل تأثیرگذار بر رضایتمندی سکونتی عبارتند از: سرمایة اجتماعی، کیفیت مسکن، امکانات و خدمات، احساس امنیت، خوانایی محیط، حس تعلق به محیط، راحتی داخلی، نما و منظر، بینظمی محیط، کیفیت محیط، حریم و اشراف و شرایط اقتصادی. این عاملها 43/60 درصد از تغییرات رضایتمندی سکونتی را تبیین نمودهاند. با تفیکیک عوامل به دو گروه تعیینکنندههای عینی و ذهنی محیط، نتایج نشانداد که تعیینکنندههای ذهنی 02/35 درصد و تعیینکنندههای عینی 41/25 درصد از تغییرات متغیر وابسته را تبیین کردهاند. بررسیها نشانداد که میان تعیینکنندههای ذهنی و تعیینکنندههای عینی رضایتمندی سکونتی، همبستگی مستقیم و معنیداری وجود دارد. بر مبنای نتایج، متغیرهای زمینهای؛ نوع مالکیت و سن، تعداد اتاق در واحد مسکونی، زیربنای مفید واحد مسکونی، مساحت عرصه و اعیان واحد مسکونی و سابقة سکونت در محله، بر رضایتمندی سکونتی افراد تأثیرگذار بودهاند. در تحلیل نهایی از میان این متغیرها، سه متغیر؛ مساحت عرصه و اعیان، سابقة سکونت و سن در تحلیل نهایی در مدل باقی ماندند و توانستند بر روی هم 6/15 درصد تغییرات متغیر وابسته را تبیین کنند. با توجه به یافتههای پژوهش میتوان گفت که رابطة بین تعیینکنندههای عینی و ذهنی در رضایت از مسکن موضوعی پیچیده است. هر دو نقش حیاتی دارند اما اهمیت آنها بسته به زمینه و شرایط خاص زندگی متفاوت است.