بررسی تعیین‌کننده‌های مؤثر بر رضایتمندی سکونتی در توحیدشهر سبزوار

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

2 استادیار گروه جغرافیا، مرکز پژوهشی علوم جغرافیایی و مطالعات اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

3 کارشناسی ارشد گروه جغرافیاو برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

doi
10.22111/gaij.2025.50640.3252
چکیده

خانه و محیط کالبدی و اجتماعی پیرامون آن، بخش عمده­ای از زندگی افراد را احاطه کرده است. میزان رضایت افراد از این فضاها، نقشی تأثیرگذار بر رضایتمندی افراد از زندگی­شان دارد و بر این اساس، شناخت مؤلفه­های تأثیرگذار بر رضایتمندی افراد از محیط مسکونی­شان مهم می­باشد. در این راستا، هدف این پژوهش بررسی رضایتمندی سکونتی و عوامل تأثیرگذار بر آن در محدودة توحید شهر سبزوار است. شناخت عوامل تأثیرگذار بر رضایتمندی سکونتی، میزان اهمیت هر یک از آن­ها و بررسی تأثیر متغیرهای زمینه­ای بر رضایتمندی سکونتی، از مهمترین پرسش­های پیش روی این پژوهش هستند.  این مطالعه، پژوهشی مقطعی و موردی از نوع کاربردی است که با روش توصیفی– تحلیلی انجام شده است. جامعة آماری تحقیق، شامل تمامی خانوارهای ساکن در محدودة توحیدشهر و نمونة آماری آن برابر با 316 نفر می­باشد. نتایج نشان­داد که مهمترین عوامل تأثیرگذار بر رضایتمندی سکونتی عبارتند از: سرمایة اجتماعی، کیفیت مسکن، امکانات و خدمات، احساس امنیت، خوانایی محیط، حس تعلق به محیط، راحتی داخلی، نما و منظر، بی­نظمی محیط، کیفیت محیط، حریم و اشراف و شرایط اقتصادی. این عامل­ها 43/60 درصد از تغییرات رضایتمندی سکونتی را تبیین نموده­اند. با تفیکیک عوامل به دو گروه تعیین­کننده­های عینی و ذهنی محیط، نتایج نشان­داد که تعیین­کننده­های ذهنی 02/35 درصد و تعیین­کننده­های عینی 41/25 درصد از تغییرات متغیر وابسته را تبیین کرده­اند. بررسی­ها نشان­داد که میان تعیین­کننده­های ذهنی و تعیین­کننده­های عینی رضایتمندی سکونتی، همبستگی مستقیم و معنی­داری وجود دارد. بر مبنای نتایج، متغیرهای زمینه­ای؛ نوع مالکیت و سن، تعداد اتاق در واحد مسکونی، زیربنای مفید واحد مسکونی، مساحت عرصه و اعیان واحد مسکونی و سابقة سکونت در محله، بر رضایتمندی سکونتی افراد تأثیرگذار بوده­اند. در تحلیل نهایی از میان این متغیرها، سه متغیر؛ مساحت عرصه و اعیان، سابقة سکونت و سن در تحلیل نهایی در مدل باقی ماندند و توانستند بر روی هم 6/15 درصد تغییرات متغیر وابسته را تبیین کنند. با توجه به یافته­های پژوهش می­توان­ گفت که رابطة بین تعیین‌کننده‌های عینی و ذهنی در رضایت از مسکن موضوعی پیچیده است. هر دو نقش حیاتی دارند اما اهمیت آن‌ها بسته به زمینه و شرایط خاص زندگی متفاوت است.