واکاوی زمینهگرایی و ارائة الگوی استراتژی در معماری مسکن مهر استان ایلام
نویسندگان
1 دانشیار گروه آموزشی مهندسی معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام، ایلام، ایران
doi
10.22111/gaij.2025.50209.3243چکیده
زمینهگرایی در معماری، رویکردی است که بهدنبال سازگاری ساختمانها با بناهای همجوار و ایجاد زمینة سازگاری با ساختمانهای آینده است؛ بنابراین توجه به آن میتواند سطح کیفیت و رضایت محیط زندگی ساکنان را ارتقا بخشد. مسئلهای که در اینجا مطرح است این است که به چه میزان قوانین معماری زمینهگرا در ساختمانهای مسکن اجتماعی، بهویژه در پروژههای مسکن مهر، رعایت شدهاند؟ همچنین میزان موفقیت طرحهای مسکن مهر از منظر معماری در ایجاد حس رضایتمندی میان ساکنین، باید مورد ارزیابی قرارگیرد. پژوهش حاضر با هدف تدوین الگوی استراتژیهای زمینهگرایی در معماری مسکن اجتماعی (مسکن مهر) در استان ایلام به روش ترکیبی (کیفی و کمی) انجام شده است. روش گردآوری اطلاعات در این پژوهش، کتابخانهای و میدانی با استفاده از ابزار مصاحبه و پرسشنامه است. در بخش کیفی، با کارشناسان معماری و طراحی شهری بهروش «گلولهبرفی» مصاحبه انجامشد که با 12 نفر به اشباع نظری رسید. همچنین از روش تحلیل تم برای تجزیهوتحلیل دادههای کیفی استفاده شد. در بخش کمی، پرسشنامهای به کمک مفاهیم استخراجشده در بخش کیفی، طراحی و سپس با تأیید روایی و پایایی آن بین 384 نفر از ساکنان مجتمعهای مسکونی مسکن مهر استان ایلام بهروش نمونهگیری طبقهای توزیع شد. تجزیهوتحلیل دادههای کیفی حاکی از استخراج 76 کدگزینشی، 25 تم فرعی و 4 تم اصلی بود. یافتههای کمی نشانداد که عوامل کالبدی، تاریخی، اجتماعی– فرهنگی و طبیعی بهعنوان استراتژیهای معماری زمینهگرا در مسکن مهر استان ایلام تعیینشدند. از بین استراتژیهای تدوینشده، استراتژی طبیعی با میانگین رتبه (87/2) دارای بیشترین میزان اهمیت و استراتژی تاریخی با میانگین رتبه (12/2) دارای کمترین اهمیت بودند.