دورگ‌گیری بین والدین دیپلوئید و تتراپلوئید برای به‌نژادی مرکبات اسیدی (ترش)

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

2 دانشگاه ارومیه

3 دانشگاه زابل

4 دانشگاه علوم پزشکی زابل

5 دانشگاه زابل

6 دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.22059/ijhs.2025.382082.2210
چکیده

هدف پژوهش دست­یابی به ژنوتیپ­های مرکبات اسیدی تریپلوئید بود. ثبات پلی­پلوئیدی در نهال­های لیمو­ترش شیرازی، درخت  Aو درخت B، و لیموشیرین (درخت­های D ,C و E) بررسی شد. نتایج نشان داد که از پنج شاخه ­ اصلی درخت A، شاخه­­های A3, A2, A1 و  A4دیپلوئید (2X) و شاخه A5 میکس‌­پلوئید ((2X+4X بود. در درخت B هر هفت شاخه دارای سطح پلوئیدی یکسان و تریپلوئید (3X) بودند. لیموشیرین­های C و D تتراپلوئید و لیمو شیرینE  دیپلوئید تعیین شد. تلاقی­ها بین نارنگی کلِمانتین (مادر) و لیموترش  B(پدر) و بین لمون­های «اورِکا»، «کوک‌اورِکا» و «لیسبون» (مادر) با لیموشیرین­های تتراپلوئید C وD  (پدر) انجام پذیرفت. در تلاقی­ بین نارنگی کلمانتین با لیمو­ ترش (درخت (B همه میوه­ها ریزش نموده و هیچ بذری به‌دست نیامد؛ اما در تلاقی­های بین لمون­های «اورِکا»، «کوک‌اورکا» و «لیسبون» با لیمو­شیرین­های تتراپلوئید میوه­ها به‌مرحله برداشت رسیدند و بذرهای آنها مورداستفاده قرار گرفتند. بذرهای خیلی‌ریز که از تک­جنینی بیشتری برخوردار بودند در محیط­ B 5 کشت شدند. از بین پانزده اصله نهال دورگ که با فلوسیتومتری موردسنجش سطح پلوئیدی قرار گرفتند، ده اصله نهال دیپلوئید و پنج اصله تریپلوئید به‌دست آمد. از این پنج اصله، چهار عدد به‌تلاقی اورکا و یک عدد به‌تلاقی کوک‌اورکا با لیموشیرین تعلق داشتند. انتظار می­رود ژنوتیپ­های تریپلوئید که برای اولین‌بار در این پژوهش به‌دست آمدند، صفت بی­بذری میوه را از خود نشان دهند. بنابراین ویژگی­های فنوتیپی این ژنوتیپ­های تریپلوئید باید موردبررسی­ دقیق‌تر قرار گیرند.