الگوی مکانی و رقابت درون‌گونه‌ای درختان راش (Fagus orientalis Lipsky) در مرحلۀ تحولی انباشت حجم در جنگل‌های هیرکانی (مطالعۀ موردی: جنگل خیرود، نوشهر)

نویسندگان
doi
10.22034/ijf.2022.317497.1828
چکیده

الگوی مکانی گونه‌های درختی می‌تواند اطلاعات زیادی در مورد فرایندهای پویایی جنگل و فعل و انفعالات بین و درون‌گونه‌ای، از جمله استقرار جنگل، رشد درختان، رقابت گونه‌ها و مرگ‌ومیر گیاهان ارائه دهد. این پژوهش با هدف اصلی بررسی الگوی مکانی و ارتباط متقابل درختان راش ( Fagus orientalis Lipsky ) در مرحلۀ تحولی انباشت حجم، در روند تحول جنگل‌های راش هیرکانی در مرحلۀ نهایی توالی انجام گرفت. به این منظور سه قطعه نمونۀ یک هکتاری انتخاب شد و آماربرداری صد درصد از مشخصه‌های درختان از جمله نوع گونه و قطر برابرسینه انجام گرفت و موقعیت مکانی تمام درختان ثبت شد. نتایج حاصل از شاخص زاویۀ یکنواخت نشان‌دهندۀ الگوی منظم درختان همسایه بود. شاخص آمیختگی به‌طور متوسط 08/0 به‌دست آمد که نشان‌دهندۀ رقابت شدید درون‌گونه‌ای و تمایل کم درختان راش به قرار گرفتن در کنار گونه‌های دیگر بود. میانگین شاخص تمایز قطری و ارتفاعی به‌ترتیب 36/0 و 28/0 محاسبه شد که بیانگر اختلاف متوسط درختان همسایه نسبت به هم بود. براساس نتایج تابع تک‌متغیرۀ L 11 ، در قطعات 1، 2 و 4 به‌ترتیب درختان تا فاصلۀ بین درختی 7، 4 و 6 متر، درختان الگوی منظم داشتند و در بقیۀ فواصل در داخل محدودۀ مونت‌کارلو قرار گرفتند. براساس نتایج تابع دومتغیرۀ L 12 ، در هر سه قطعه نمونه درختان کم‌قطر با درختان میان‌قطر و قطور حداقل تا فاصلۀ 5 متر، اثر متقابل منفی داشتند. هر گونه دخالت براساس برنامه‌های پرورش جنگل مستلزم توجه کافی به حفظ ویژگی‌های ساختاری توده در این مرحله از تحول توده‌های راش است.