ارائه الگوی تحلیل محیط راهبردی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران؛ مطالعه موردی منطقه آسیای مرکزی
نویسندگان
doi
چکیده
تصمیمگیری راهبردی در عرصه سیاست خارجی نیازمند شناخت دقیق واقعیتهای بیرونی، توانمندیهای خود و بررسی گزینههای عمل احتمالی، برآورد دقیق هزینهها و دستاوردهای هر اقدام است. براین پایه شناخت و تحلیل محیط از الزامات سیاست خارجی بوده و در کانون توجه مجریان این عرصه قرار دارد الزامی که ریشه در پویایی محیط دارد و بیتوجهی به آن خسارتهای جبرانناپذیر به بار میآورد و منافع و امنیت ملی کشورها را به خطر میاندازد. امکان آیندهنگری نسبت به تحولات آتی از دیگر فواید تحلیل محیط است که مانع از مواجهه با شرایط و رویدادهای پیشبینی نشده میگردد. منطقه آسیای مرکزی با پیوندهای دیرین فرهنگی، دینی، تاریخی و پیوستگی جغرافیایی از حوزههای اولویتدار سیاست خارجی کشورمان است. شدت پیوستگی متقابل میان جمهوری اسلامی ایران و منطقه یادشده به گونهای است که تحولات هریک پیامدهای اجتنابناپذیر بر طرف دیگر خواهد داشت. از اینرو پایش نظاممند و علمی تحولات این منطقه لازمه سیاستهای کشور در قبال این منطقه است. مقاله حاضر بر پایه مفروضات بنیادین بالا، با بهرهگیری از ابزار و روشهای علمی تحلیل محیط در علم مدیریت راهبردی، با روش تحلیلی و توصیفی درصدد پاسخگویی به این پرسش اساسی است که الگوی مناسب تحلیل محیط در حوزه کشورهای آسیای مرکزی چیست؟ در این راستا با استناد به تجانسهای فرهنگی، تاریخی و ارزشی میان ایران و کشورهای منطقه آسیای مرکزی، وابستگیهای متقابل اقتصادی و رقابت و فعالیت بازیگران منطقه ای و جهانی از میان الگوهای متعارف تحلیل محیط، الگوی PESTI مشتمل بر مؤلفههای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، فناوری و رفتار بازیگران بینالمللی را به عنوان الگوی مناسب برای تحلیل تغییرات محیطی این منطقه به آزمون گذاشته و نتیجهگیری مینماید.
