تعیین بهترین تابع توزیع احتمال برای برآورد بارش فصل رشد برنج در مناطق عمده برنجکاری کشور

نویسندگان

1 گروه اقلیم‌شناسی کاربردی، پژوهشکده اقلیم‌شناسی، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو

2 گروه بلایای طبیعی و تغییر اقلیم، پژوهشکده اقلیم‌شناسی، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو.

3 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران،

4 گروه محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22059/jphgr.2023.355068.1007748
چکیده

بارش علیرغم تأمین آب دارای نقش‌های متعدد و متضادی در طول دوره زراعت برنج است و انتخاب مناسب توزیع احتمال رخداد آن گام مهمی در برنامه‌ریزی مدیریت منابع آب و تنظیم تقویم کشت و کاهش خسارت در شالی‌کاری است. در پژوهش حاضر، برای تعیین مناسب‌ترین توزیع‌های احتمال بارش در طول فصل رشد برنج، از داده‌های 8 ایستگاه سینوپتیک سواحل جنوبی دریای خزر شامل ایستگاه‌های آستارا، بندر انزلی، رشت، رامسر، بابلسر، قراخیل، نوشهر و گرگان با طول دوره آماری 30 ساله (1991-2020) استفاده شد. پس از کنترل کیفیت و همگن‌سازی داده‌ها، توزیع‌های برنولی-لوگ نرمال، برنولی-ویبول و برنولی-گاما بر داده‌های بارش در مقیاس‌های زمان روزانه (در پنجره‌هایی به طول سه روز بدون همپوشانی) و همچنین طول فصل رشد برنج برازش داده شدند. برای شناخت مناسب‌ترین توزیع از آزمون نیکویی برازش کلموگروف-اسمیرنوف (K-S) و شاخص آکائیک (AIC) استفاده شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد توزیع برنولی-گاما مناسب‌ترین توزیع احتمالاتی برای برآورد بارش فصل رشد برنج در سواحل جنوبی دریای خزر است. پس از توزیع برنولی-گاما، توزیع برنولی-ویبول به‌ویژه برای ایستگاه نوشهر واقع در بخش مرکزی استان مازندران برازش بهتری را نشان داد. یافته‌های این تحقیق می‌تواند در کمی سازی میزان انتظار و ریسک ناشی ازبارش در مقاطع زمانی مختلف فصل رشد برنج بکار گرفته شود.