تحلیل تأثیر تغییر اقلیم بر تحولات فضایی - مکانی جمعیت در ایران (نمونۀ موردی: شهر کرج)

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

2 دانشگاه خوارزمی تهران

3 دانشجوی دکتری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

doi
10.22111/gaij.2024.47805.3178
چکیده

پیامدهای مختلف تغییراقلیم،به­سرعت در حال افزایش است. طبق نظر محققان، این پدیده بیش­ترین اثر خود را بر روی کشورهای درحال‌ توسعه خواهد گذاشت؛ چراکه این کشورها دارای امکانات و توانایی کمتری در جهت انطباق با پدیدة تغییر اقلیم هستند. امروزه عدم شناخت صحیح از پدیدة تغییر اقلیم و پیامدهای آن بر بخش­های مختلف در ایران، باعث بروز چالش­های مختلفی برای شهروندان، مدیران و برنامه­ریزان شده است، از جمله این چالش­ها می­توان به زوال کشاورزی، خشکسالی و سیل، فقر و همچنین افزایش مهاجرت­ها اشاره کرد؛ بنابراین هدف از این پژوهش بررسی تأثیرات تغییر اقلیم بر تحولات فضایی- مکانی جمعیت در ایران است؛ همچنین در گام دوم نیز به مطالعة تفصیلی­تر محدودة تحقیق یعنی مهاجران اقلیمی ساکن در کلانشهر کرج پرداخته شده است. روش این پژوهش توصیفی- تحلیلی و ماهیت آن علی (پس­رویدادی) و از نظر رویکرد قیاسی-استقرایی است. همچنین از منظر زمان مقطعی است و بازة زمانی 2016-1996 را در برمی­گیرد. جهت جمع­آوری اطلاعات و داده­های موردنیاز از بررسی­های اسنادی، کتابخانه­ای و پرسش‌نامه استفاده شده است. یافته­های پژوهش که محصول تحلیل داده­ها و تهیة نقشه همچنین 400 پرسش‌نامة پاسخ داده­شده در 8 منطقة شهر کرج است، نشان می­دهد که علت بیش از 10 درصد از مهاجرت­ها به کرج، پدیدة تغییر اقلیم بوده است. شهر کرج از 9 استان کشور مهاجران اقلیمی داشته که بیش­ترین آن­ یعنی حدود 30 درصد، از استان­ خوزستان بوده است. همچنین بیش­ترین تعداد مهاجران اقلیمی در دو منطقة 2 و 5 کلان­شهر کرج اقامت دارند. بر اساس نتایج این پژوهش، علت ورود 6/45 درصد از مهاجران به شهر کرج، ارزان­بودن مسکن در شهر کرج نسبت به تهران، یافتن شغل در تهران و همچنین نزدیکی این شهر به پایتخت بوده است. در واقع با سکونت در شهر کرج، مهاجران می­توانند به امکانات آموزشی (دانشگاه­ها و مراکز آموزشی) و خدمات بهتر درمانی و پزشکی در شهر کرج و تهران دسترسی داشته باشند. همچنین 30 درصد از مهاجران شهر کرج نیز دلایل شغلی را دلیل مهاجرت به کرج عنوان کرده­اند.