تحلیل تأثیر تغییر اقلیم بر تحولات فضایی - مکانی جمعیت در ایران (نمونۀ موردی: شهر کرج)
نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
2 دانشگاه خوارزمی تهران
3 دانشجوی دکتری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
doi
10.22111/gaij.2024.47805.3178چکیده
پیامدهای مختلف تغییراقلیم،بهسرعت در حال افزایش است. طبق نظر محققان، این پدیده بیشترین اثر خود را بر روی کشورهای درحال توسعه خواهد گذاشت؛ چراکه این کشورها دارای امکانات و توانایی کمتری در جهت انطباق با پدیدة تغییر اقلیم هستند. امروزه عدم شناخت صحیح از پدیدة تغییر اقلیم و پیامدهای آن بر بخشهای مختلف در ایران، باعث بروز چالشهای مختلفی برای شهروندان، مدیران و برنامهریزان شده است، از جمله این چالشها میتوان به زوال کشاورزی، خشکسالی و سیل، فقر و همچنین افزایش مهاجرتها اشاره کرد؛ بنابراین هدف از این پژوهش بررسی تأثیرات تغییر اقلیم بر تحولات فضایی- مکانی جمعیت در ایران است؛ همچنین در گام دوم نیز به مطالعة تفصیلیتر محدودة تحقیق یعنی مهاجران اقلیمی ساکن در کلانشهر کرج پرداخته شده است. روش این پژوهش توصیفی- تحلیلی و ماهیت آن علی (پسرویدادی) و از نظر رویکرد قیاسی-استقرایی است. همچنین از منظر زمان مقطعی است و بازة زمانی 2016-1996 را در برمیگیرد. جهت جمعآوری اطلاعات و دادههای موردنیاز از بررسیهای اسنادی، کتابخانهای و پرسشنامه استفاده شده است. یافتههای پژوهش که محصول تحلیل دادهها و تهیة نقشه همچنین 400 پرسشنامة پاسخ دادهشده در 8 منطقة شهر کرج است، نشان میدهد که علت بیش از 10 درصد از مهاجرتها به کرج، پدیدة تغییر اقلیم بوده است. شهر کرج از 9 استان کشور مهاجران اقلیمی داشته که بیشترین آن یعنی حدود 30 درصد، از استان خوزستان بوده است. همچنین بیشترین تعداد مهاجران اقلیمی در دو منطقة 2 و 5 کلانشهر کرج اقامت دارند. بر اساس نتایج این پژوهش، علت ورود 6/45 درصد از مهاجران به شهر کرج، ارزانبودن مسکن در شهر کرج نسبت به تهران، یافتن شغل در تهران و همچنین نزدیکی این شهر به پایتخت بوده است. در واقع با سکونت در شهر کرج، مهاجران میتوانند به امکانات آموزشی (دانشگاهها و مراکز آموزشی) و خدمات بهتر درمانی و پزشکی در شهر کرج و تهران دسترسی داشته باشند. همچنین 30 درصد از مهاجران شهر کرج نیز دلایل شغلی را دلیل مهاجرت به کرج عنوان کردهاند.