توصیف پتانسیل ژئومیراث و اکوتوریسم مناظر رودخانهای-یخچالی تودة الوند همدان (ایران)
نویسندگان
1 دانشیار ژئومورفولوژی دانشگاه زنجان، زنجان.
doi
10.22111/gaij.2024.47949.3184چکیده
عناصر منظر بدون استفاده یا فایدة ظاهری، معمولاً در ژئوتوریسم پنجرهای مییابند تا بتوانند از شرایط نامعلوم خارج شوند. مجموعه تودة الوند همدان، واقع در جنوب شرق از شمال غربی ایران، یک واحد ژئومورفیک با منشأ نفوذی-یخبندان-آبی است. هدف این مقاله ارزیابی پتانسیل محیط طبیعی اطراف تودة الوند همدان برای تبدیل شدن به یک منطقة ژئوتوریسمی است. هدف مقاله ارائة ارزش ذاتی مولفههای متعدد موجود در توده کوهستانی الوند همدان، با اتخاذ رویکردی سیستمی و به کارگیری تکنیکهای تفسیر ژئومورفولوژیکی و ادبیاتی است. برای این منظور، بعد از تعریف عناصر زمینشناسی، ژئومورفولوژی، فرهنگی، قوم نگاری و بیولوژیکی، پتانسیل آنها با توجه به علایق اصلی، ارزش برتر، نمونة منحصر به فرد در سطح ملی، استفادههای بالقوه، وضعیت حفاظت و درجة آسیب پذیری، با استفاده از مقیاس وزنی لیکرت، مورد ارزیابی قرار میگیرد. نتایج ارزیابی 22 سایت مورد علاقه گردشگران (10 مورد علایق زمینشناسان-ژئومورفولوژیکها و 12 مورد گردشگری عمومی) دال بر این است که 91/40 درصد از سایتها، پتانسیل ژئوتوریسمی بسیار زیاد دارند که با 82/31 درصد دیگر از سایتها با پتانسیل ژئوتوریسمی زیاد تکمیل میشوند. 45/45 % از سایتها نشان دهندة سطحی از علاقه زمینشناسی-ژئومورفولوژیکی که به همراه دادههای اضافی (18/18 % از سایتهای کوهستانی با ارزش اسطورهای ) مجموعاً 63/63 % علایق اصلی گردشگران را به خود اختصاص دادهاند. شرایط خاص درة سرکان و وجود ترمینالهای مورنی بسیار بارز، زمینة شکلگیری یک ژئوپارک اختصاصی زمینشناسی- پالئواقلیمشناسی را فراهم مینماید. دو درة سیمینه و گنجنامه با حضور ژئوسایتهای عمومی و مفرح، میتوانند شاهد بازدیدکنندگان علوم خاص و سایر گردشگران قرار گیرند. 77 درصد از سایتهای مورد علاقه در امتداد 100 کیلومتر جادههای موجود قابل دسترس هستند. برای بازدید سایتهای کوهستانی باید 30 کیلومتر کوهنوردی کرد.