توصیف پتانسیل ژئومیراث و اکوتوریسم مناظر رودخانه‏ای-یخچالی تودة الوند همدان (ایران)

نویسندگان

1 دانشیار ژئومورفولوژی دانشگاه زنجان، زنجان.

doi
10.22111/gaij.2024.47949.3184
چکیده

عناصر منظر بدون استفاده یا فایدة ظاهری، معمولاً در ژئوتوریسم پنجر‏ه‏ای می‌یابند تا بتوانند از شرایط نامعلوم خارج شوند. مجموعه تودة الوند همدان، واقع در جنوب شرق از شمال غربی ایران، یک واحد ژئومورفیک با منشأ نفوذی-یخبندان-آبی است. هدف این مقاله ارزیابی پتانسیل محیط طبیعی اطراف تودة الوند همدان برای تبدیل شدن به یک منطقة ژئوتوریسمی است. هدف مقاله ارائة ارزش ذاتی مولفه‏‏های متعدد موجود در توده کوهستانی الوند همدان، با اتخاذ رویکردی سیستمی و به کارگیری تکنیک‏های تفسیر ژئومورفولوژیکی و ادبیاتی است. برای این منظور، بعد از تعریف عناصر زمین‏شناسی، ژئومورفولوژی، فرهنگی، قوم نگاری و بیولوژیکی، پتانسیل آن‏ها با توجه به علایق اصلی، ارزش برتر، نمونة منحصر­ به فرد در سطح ملی، استفاده‏‏های بالقوه، وضعیت حفاظت و درجة آسیب پذیری، با استفاده از مقیاس وزنی لیکرت، مورد ارزیابی قرار می‏گیرد. نتایج ارزیابی 22 سایت مورد علاقه گردشگران (10 مورد علایق زمین‌شناسان-ژئومورفولوژیک‏ها و 12 مورد گردشگری عمومی) دال بر این است که 91/40 درصد از سایت‌ها، پتانسیل ژئوتوریسمی بسیار زیاد دارند که با 82/31 درصد دیگر از سایت‌ها با پتانسیل ژئوتوریسمی زیاد تکمیل می‌شوند. 45/45 % از سایت‏ها نشان دهندة سطحی از علاقه زمین‏شناسی-ژئومورفولوژیکی که به همراه داده‏‏های اضافی (18/18 % از سایت‏‏های کوهستانی با ارزش اسطور‏های ) مجموعاً 63/63 % علایق اصلی گردشگران را به خود اختصاص داده‏اند. شرایط خاص درة سرکان و وجود ترمینال‏‏های مورنی بسیار بارز، زمینة شکل‏گیری یک ژئوپارک اختصاصی زمین‏شناسی- پالئواقلیم‏شناسی را فراهم می‏نماید. دو درة سیمینه و گنجنامه با حضور ژئوسایت‏‏های عمومی و مفرح، می‏توانند شاهد بازدیدکنندگان علوم خاص و سایر گردشگران قرار گیرند. 77 درصد از سایت‌‏های مورد علاقه در امتداد 100 کیلومتر جاده‏‏های موجود قابل دسترس هستند. برای بازدید سایت‏‏های کوهستانی باید 30 کیلومتر کوهنوردی کرد.