شناسایی و اولویت‌بندی شاخص‌های ساماندهی فضایی گردشگری در محور یاسوج-سپیدان با رویکرد اکولوژیک

نویسندگان

1 .دانشجوی دکتری گروه شهرسازی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران

2 دانشیار گروه معماری شهرسازی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران

3 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحدمرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران

doi
10.22111/gaij.2024.47650.3170
چکیده

هدف پژوهش حاضر شناسایی و اولویت‌بندی شاخص‌های ساماندهی فضایی گردشگری محور یاسوج –سپیدان براساس رویکرد اکولوژیک است. این محور به­دلیل خطی­بودن، می‌تواند به­عنوان یک محور پایدار گردشگری مورد استفاده قرار گیرد. در صورت ساماندهی فضایی و مکانی این محور برای چنین مقصودی، می‌توان از الگوهای متنوع و در عین حال استاندارد برای شکل­دهی و مدیریت این کریدور گردشگری بهره گرفت. این پژوهش از نظر هدف‌گذاری کاربردی و از نظر روش‌شناسی، کیفی-کمی است. طی نمونه‌گیری هدفمند، 30 نفر از متخصصین این موضوع و کارشناسان در سازمان‌های ذی‌ربط انتخاب شده­اند. در بخش کیفی، معیارهای مؤثر بر شاخص‌های ساماندهی فضایی- مکانی گردشگری در محور یاسوج-سپیدان، با روش تحلیل مضمون و طی مصاحبه با خبرگان شناسایی شده است. در بخش کمی نیز با استفاده از آزمون تی­تک نمونه‌ای  در نرم­افزار «‌SPSS»  و وزن معیارها با روش تحلیل سلسله­مراتبی محاسبه شده و رتبه‌بندی شاخص‌های ساماندهی فضایی- مکانی گردشگری در محور یاسوج-سپیدان، با رویکرد اکولوژیک با روش جدید تصمیم­گیری چندمعیاره «MARCOS» انجام شده است. در بخش کیفی، پنج معیار: عملکردی، محیط زیست، کالبدی، اجتماعی- فرهنگی و اقتصادی با روش تحلیل مضمون و طی مصاحبه با خبرگان شناسایی شده و پس از محاسبة وزن معیارها، شاخص اقتصادی(722/0)، شاخص محیط زیست (699/0)، شاخص کالبدی(688/0)، شاخص عملکردی(681/0) و شاخص اجتماعی(668/0) به‌دست آمده است. نتایج امتیاز نهایی روش «مارکوس» و آزمون تی­تک نمونه‌ای نشان­داد که بیشترین امتیاز به شاخص اقتصادی و کمترین امتیاز به شاخص اجتماعی- فرهنگی تعلق داشته است؛ همچنین این نتایج حاکی از آن است که مدل «مارکوس» در برابر تغییرات احتمالی در اهمیت معیارهای تصمیم­گیری حساس می­باشد و پایداری روش در انتخاب مهم‌ترین شاخص‌های ساماندهی فضایی- مکانی گردشگری در محور یاسوج-سپیدان با رویکرد اکولوژیک نشان داده شده است.