نقش مزارع پرورش میگو در توانمندسازی و توسعة اقتصادی روستاهای ساحل شرقی دریای خزر (نمونۀ موردی: روستاهای شهرستان گمیشان)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

3 گروه جغرافیا، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

doi
10.22111/gaij.2024.48818.3203
چکیده

یکی از زمینه­های مناسب برای فعالیت‌‎های تولیدی در بخش آبزی­پروری، گسترش مزارع پرورش میگو است. این اقدام ضمن تولید پروتئین سالم، برای ایجاد اشتغال، ارزآوری با حضور در بازارهای بین‌المللی و توسعة اقتصادی روستاهای ساحلی حاشیة دریای خزر، اهمیت فراوانی دارد. نوع تحقیق کاربردی و روش تحقیق توصیفی­- تحلیلی و میدانی است. پایایی ابزار تحقیق(پرسش­نامه)، با استفاده از ضریب آلفای­کرون­باخ برای مؤلفه­های مورد بررسی تحقیق برابر با 76/0 به­دست آمده است. جامعة آماری تحقیق حاضر، سرپرستان خانوار در 6 روستای شهرستان گمیشان است که برابر با 9232خانوار می‌باشد و از بین آنان 469 نفر در بخش آبزی­پروری اشتغال دارند. جهت انتخاب نمونه‌های تحقیق، از روش نمونه‌گیری نصادفی ساده استفاده شده و به­منظور تعیین حجم نمونه، از فرمول کوکران بهره گرفته شده است. ابتدا تعداد 211 خانوار به­عنوان جامعة نمونه انتخاب شد، سپس داده­های مستخرج از پرسش­نامه، با بهره­گیری از نرم­افزار«Spss» و با استفاده از آزمون­های؛ تحلیل همبستگی گاما، مقایسة میانگین فریدمن و کروسکال­والیس مورد تجزیه­وتحلیل قرار گرفت. نتایج ماتریس تحلیل همبستگی گاما نشان می­دهد که اکثر شاخص­های توسعة اقتصادی، با گسترش مزارع پروش میگو رابطة 99 درصدی و معناداری دارند. همچنین نتایج آزمون فریدمن بیانگر میزان اهمیت هر یک از شاخص­های توسعة اقتصادی بوده و تفاوت معنادار و 99 درصدی را نشان می­دهند. آزمون مقایسة میانگین کروسکال­والیس نیز میزان تأثیرگذاری مزارع پرورش میگو در شش روستای مورد مطالعه را مشخص می­کند. پرورش میگو به­عنوان یکی از منابع مهم تامین غذای سالم محسوب می­شود و در حال حاضر در زمین‌های ساحلی لم­یزرع شمال شرقی دریای خزر که مناسب سایر فعالیت‌های اقتصادی نیست، قابل گسترش است. این اقدام مهم، باعث توانمندسازی و بهبود کیفیت زندگی و معیشت پایدار روستاییان شاغل در مزارع پرورش میگو شده است.