کانه زایی پلی متال سرب- روی، مس و آنتیموان نوع انتشاری، رگه چه ای و رگه ای در محدوده معدنی گله چاه- شوراب، مجموعه ماگمایی شرق ایران
نویسندگان
1 آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات
2 خوارزمی
3 خوارزمی
doi
10.22067/econg.v3i1.11425چکیده
مجموعه ماگمایی شرق ایران در ناحیه لوت مرکزی، میزبان کانسارهای پلیمتال رگهای و پورفیری متعددی است که محدوده معدنی گلهچاه- شوراب در شمالغرب آن قرار دارد. سنگهای آتشفشانی و تودههای نیمهعمیق در منطقه، متشکل از کوارتزلاتیت پورفیری، داسیت و ریوداسیت پورفیری و هورنبلند- بیوتیت آندزیت با ماهیت کالکآلکالن، معادل گرانیت تیپ I، طی جای گیری در ترشیری، سنگ بستر منطقه را که شیل، سیلتستون و آهک ژوراسیک (سازند شمشک) است قطع کردهاند. گسلها و درز و شکافها، کنترلکنندههای اصلی کانیسازی در منطقه هستند. سیالات کانهدار حاوی سرب، روی، مس، آنتیموان و عناصر کمیاب، کانهزاییهای نوع انتشاری، رگه- رگه چهای و در مواردی استوکورک و برشی در این شکستگیها ایجاد کردهاند. کانهزایی رگهای و رگه چهای سرب+ روی± مس± آنتیموان در معدن متروکه گلهچاه به همراه دگرسانیهای کربناتی و سیلیسی مشاهده میشود. کانههای هیپوژن شامل گالن، اسفالریت، پیریت، کالکوپیریت، بورنونیت و تتراهدریت و محصولات سوپرژن آن شامل سروزیت، کوولین، دیژنیت و پیریت کلوئیدی نسل دوم است. کانهزایی سرب+ روی+ مس+ آنتیموان همراه با دگرسانیهای سریسیتی و سیلیسی در معدن متروکه شوراب نیز شامل دو نوع کانیسازی، یکی رگه چهای و رگهای برشی در مرز داسیت پورفیری، شیل و ماسهسنگهای ژوراسیک و دیگری کانهزایی انتشاری و انتشاری- رگه چهای درون نفوذیهای ریوداسیت و داسیتهای پورفیری دگرسانشده است. کانههای اصلی هیپوژن شامل گالن، اسفالریت، استیبنیت، پیریت آرسنیکدار، کالکوپیریت و مجموعه تتراهدریت- تنانتیت و کانیسازی سوپرژن سولفیدی- اکسیدی شامل مالاکیت، کوولین، سروزیت و پیریت ملنکوئیتی است. رخداد کانهزایی پلیمتال سرب+ روی+ آنتیموان± آرسنیک± نقره همراه با مجموعه دگرسانی سریسیتی، کربناتی و کلریتی در اندیس معدنی چوپان به دو شکل رگهای، رگه چهای- استوکورک (تا عمق 30 متری) محدود به گسلها و کانیسازی نوع انتشاری-جانشینی (عمق بیش از 70 متر) در سنگ میزبان ریوداسیت و داسیتهای پورفیری است. مطالعه سیالات درگیر حاکی از آن است که کانهزاییهای مس انتشاری- رگه چهای و پلیمتال انتشاری- جانشینی بهترتیب در کانسارهای شوراب و چوپان در دما، شوری و عمق بالاتری نسبت به کانهزایی سرب و روی رگه- رگه چهای کانسار گلهچاه تشکیل شدهاند و کانهزاییهای تشکیلشده در ارتباط با تحول سیالات گرمابی کانهدار و اختلاط با آبهای جوی دارای دما و شوری پایین در منطقه هستند.
