تبیین نقش کیفیت محیط محلّههای مسکونی در بهزیستی روانشناختی ساکنان (نمونۀ موردی: محلّه غیررسمی سایان شهر زنجان)
نویسندگان
1 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
2 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
3 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22111/gaij.2024.47723.3174چکیده
با رواج رویکرد تعامل فرد با محیط در مطالعات کیفیت محیطی، وضعیت محیط زندگی شهروندان بهویژه در سکونتگاههای غیررسمی، مورد تردید و سوال میباشد. زیرا این سکونتگاهها میتوانند آثار جبرانناپذیری بر وضعیت روحی و روانی ساکنان برجای گذاشته و در کیفیت زندگی آنان مؤثر باشند. در این راستا، هدف پژوهش حاضر تبیین نقش کیفیت محیط کالبدی و عملکردی محلة غیررسمی سایان شهر زنجان، در بهزیستی روانشناختی ساکنان است. پژوهش حاضر، در زمرة پژوهشهای اکتشافی - تحلیلی قرار میگیرد. رویکرد پژوهش کمّی بوده و از نظر کاربست نتایج، میتوان آنرا در زمرة پژوهشهای کاربردی بهشمار آورد. گردآوری دادهها و اطلاعات مورد نیاز ازطریق مطالعات کتابخانهای و روشهای میدانی انجام گردیده است. گردآوری و ارزیابی دادههای مرتبط با کیفیت محیط، ازطریق پرسشنامه محقق ساخته بوده و جهت ارزیابی وضعیت بهزیستی روانشناختی ساکنان از پرسشنامة 54 سوالی «ریف» استفاده شده است. نمونه آماری مورد مطالعه شامل 134 پلاک مسکونی است که بهصورت سیستماتیک و با مراجعه به درب منازل مورد پرسشگری قرارگرفتهاند. جهت تجزیه و تحلیل شاخصهای اثرمحور و بررسی روابط آن با وضعیت بهزیستی روانشناختی ساکنان، از مدلسازی معادلات ساختاری و از نرمافزار «Smart PLS» سوده برده شده است. دادههای مشاهدة کارشناسی نیز با استفاده از روش تحلیل کیفی مورد ارزیابی قرارگرفتهاند. براساس نتایج بهدست آمده؛ سازة بهزیستی روانشناختی در محله غیررسمی سایان بهمیزان 266/0 توسط کیفیت محیط کالبدی و عملکردی تببین میگردد. این مهمّ بیش از همه ازطریق کیفیت محیط کالبدی با ضریب معناداری 186/3 و ازطریق 3 مولفة بهداشت محیطی، خوانایی و اصالت محیط بر وضعیت بهزیستی روانشناختی ساکنان محله غیررسمی سایان، مؤثر واقعمیگردد و نشاندهندة نقش معنادار کیفیت محیط کالبدی و عملکردی بر بهزیستی روانشناختی ساکنان است