فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کارکرد اجتماعی فضا از مهم‌ترین کارکردهای فضاهای شهری محسوب می‌شود که امکان درگیری در تعاملات معنادار با اجتماع، اجتماعی‌شدن، شکل‌گیری حس مکان و فرصت جمع‌شدن و لذت تجربه با دیگران را در شهروندان ایجاد می‌کند. متأسفانه در شهرهای مختلف ایران طی سالیان گذشته این کارکردهای اجتماعی فضاها تحت‌تأثیر اقتصاد سیاسی و طرح‌های توسعه با تغییرات عدیده‌ای روبه‌رو شده‌اند. بدین‌منظور، تحقیق حاضر با هدف شناسایی مؤلفه‌های تأثیرگذار اقتصاد سیاسی و طرح‌های توسعه بر تغییر کارکردهای اجتماعی فضاهای شهری جدید (منطقۀ 3) و قدیم (منطقۀ 12) کلان‌شهر تهران و ارائۀ راهکارهایی به‌منظور توسعۀ کارکردهای اجتماعی مثبت فضاهای شهری نگارش شده است؛ ازاین‌رو، روش تحقیق در پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، تحلیلی و اکتشافی است. همچنین تحلیل فضاهای شهری مورد مطالعه با بهره‌گیری از روش دلفی (نظر 16 نفر از نخبگان و مدیران) و کاربست تکنیک تحلیل اثرات متقاطع در نرم‌افزار MICMAC صورت گرفته است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که بیشترین اثرگذاری در راستای تغییر کارکردهای اجتماعی فضاهای شهری تهران (جدید و قدیم) مربوط به مؤلفه‌های عدم‌شکل‌گیری مناسب ارتباط بین اقتصاد، اجتماع و حکومت، عدم‌انسجام و ارتباط مناسب بین ابعاد و عناصر اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی، عملکردی و کالبدی در طراحی فضاهای شهری و عدم‌بهره‌مندی از افراد با سلیقه‌ها و ترجیحات مختلف در رأس امور است. همچنین نتایج نشان می‌دهد که تغییرات تدریجی فضاهای شهری قدیمی در سالیان گذشته و معاصرشدن آن‌ها همراه با تأثیرات مدرنیسم، باعث شده این فضاها در پاسخگویی به نیازهای روزمرۀ ساکنان ناتوان شده و نقش اجتماعی آن‌ها کاهش یابد.