فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه در بسیاری از کشورهای دنیا، مسائل زیست‌محیطی اهمیت بالایی برای پژوهشگران دارد. در این زمینه گسترش فضایی جزایر حرارتی شهری یکی از مهم‌ترین مسائل زیست‌محیطی است. جزایر گرمایی شهری به‌دلیل گسترش فعالیت‌های انسانی و غلبۀ محیط‌های مصنوعی بر محیط‌های طبیعی شکل می‌گیرند. هدف اصلی از انجام این پژوهش، تحلیل فضایی و شناسایی کانون‌های جزایر گرمایی شهری در کلان‌شهر رشت بود. تعداد چهار شاخص اصلی شامل تراکم کاربری‌ها، زیرساخت‌های سبز، حمل و نقل و تراکم شهری برای مطالعه انتخاب شد. برای گردآوری اطلاعات، از مطالعات میدانی، نرم‌افزار Google earth، طرح تفصیلی و پرسشنامه استفاده شد. برای بررسی وزن نسبی شاخص‌ها از روش مقایسۀ زوجی استفاده شد. برای تجزیه‌و‌تحلیل اطلاعات، از ابزارهای تحلیل فضایی و مدل Zonal Statistic در نرم‌افزار Arc Map استفاده شد. نتایج نشان داد، شاخص حمل و نقل با ضریب 44/0 نسبت‌به سایر شاخص‌ها از اهمیت بیشتری در زمینۀ شکل‌گیری جزایر گرمایی شهری برخوردار بود. شاخص تراکم کاربری‌ها با وزن نسبی 341/0 در رتبۀ دوم قرار گرفت. شاخص‌های تراکم شهری و همچنین زیرساخت‌های طبیعی به‌ترتیب در رتبۀ سوم و چهارم قرار گرفتند. براساس نتایج به‌دست‌آمده از همپوشانی شاخص‌ها، کانون جزایر گرمایی شهری در کلان‌شهر رشت، در محلات باقرآباد، چله‌خانه و محلۀ بازار شناسایی شد. تحلیل‌های فضایی نشان داد که روند گسترش فضایی جزایر گرمایی به سمت محلات غربی شهر مانند پیرسرا و ضیابری است. مطابق با نتایج پژوهش، در 26 درصد از محدودۀ قانونی شهر رشت، احتمال شکل‌گیری جزایر گرمایی شهری، بالا و بسیار بالا بود. همچنین 48 درصد از محلات شهر رشت یعنی، 26 محله از 55 محلۀ شهر، با شدت بالا و بسیار بالای جزایر گرمایی شهری مواجه بودند؛ از‌این‌رو ضرورت دارد تا مدیران و مسئولان شهری، در برنامه‌ریزی برای آیندۀ شهر رشت، به این مسئله توجه بیشتری داشته باشند و سیاست‌هایی در پیش بگیرند که کاهش اثرات و پیامدهای منفی این مسئله را به همراه داشته باشد.