تحلیل ساختاری عوامل و پیشرانهای مؤثر بر زیستپذیری شهر مرزی سراوان با استفاده از روش تحلیل اثرات متقابل
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، ایران.
2 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز ، ایران.
3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد ، ایران
doi
10.22111/gaij.2024.44505.3087چکیده
شهرهای مرزی بهعنوان نقاط مهم و استراتژیک برای هر کشور از اهمیت خاصی برخوردارند و همواره دولتها برای بهبود شرایط زندگی و حفظ امنیت پایدار در آنها در تلاش بودهاند. زیستپذیری یکی از جنبههای مهم و حیاتی شهرنشینی است که در ارتقای کیفیت زندگی، توسعۀ شهری و حفظ امنیت نقش بسزایی دارد؛ ازاینرو شناسایی عوامل و پیشرانهای مؤثر بر زیستپذیری اینگونه شهرها در زمان حال و بهخصوص آینده همواره از موضوعات مهم برنامهریزان شهری بوده است. هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل ساختاری عوامل و پیشرانهای مؤثر بر زیستپذیری شهر مرزی سراوان است که با بهرهگیری از ادبیات نظری و روش پیمایشی بر پایۀ تکنیک دلفی عوامل و پیشرانهای مؤثر در قالب پرسشنامۀ ماتریسی استخراج شده است. جامعۀ آماری این پژوهش 25 نفر از خبرگان و متخصصان شهری و دانشگاهی بودهاند که با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدهاند. درمجموع ۳۰ عامل و نیروی پیشران در 5 بُعد زیستپذیری طبقهبندی و امتیازدهی و سپس نتایج در نرمافزار MICMAC پردازش شده است. در بین عوامل و پیشرانهای مؤثر بر زیستپذیری، 11 عامل و پیشران کلیدی که بیشترین تأثیر را بر زیستپذیری شهر سراوان دارند، شناسایی شدهاند که عبارتاند از: تأثیر تصمیمات سیاسی دولت، سرمایهگذاریهای بخش خصوصی، اعتبارات دولتی، اشتغال، آموزش و تحصیل، روابط اجتماعی و برابری، زیرساختهای شهری، ارتباطات با همسایگان مرزی، محرومیتزدایی، تابآوری در برابر بلایای انسانساخت و استطاعت مالی. این عوامل و پیشرانها نقش اثرگذاری بالا و اثرپذیری اندک دارند؛ بنابراین کنترل و برنامهریزی زیستپذیری شهر سراوان در گرو تغییرات این عوامل و پیشرانها قرار دارد.
