شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر در توسعۀ گردشگری با رویکرد آینده‌پژوهی (نمونۀ موردی: شهر شوش)

نویسندگان

1 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ایلام ، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه ایلام ، ایران.

doi
10.22111/gaij.2024.44864.3097
چکیده

امروزه صنعت گردشگری با توجه به اثرگذاری فراوان در ابعاد اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، زیست‌محیطی و کالبدی بر جوامع، یکی از مهم‌ترین عوامل توسعۀ همه‌جانبه در سطح جهان شناخته شده و می‌تواند نقش مهمی در توسعۀ پایدار داشته باشد. پایداری توسعۀ گردشگری نیازمند به‌کارگیری عوامل قابل‌اندازه‌گیری در هر یک از ابعاد توسعۀ پایدار است. شهر شوش یکی از مستعدترین مناطق گردشگری کشور در زمینۀ بناهای باارزش تاریخی و باستانی است؛ اما با وجود تمدنی غنی و مواهب طبیعی به‌دلیل مشخص‌نبودن هدف‌ها و سیاست‌های گردشگری منظم در قالب برنامه‌های اجرایی و سازمانی، از یک سیستم منظم آینده‌نگری گردشگری برخوردار نبوده و سهم متناسب با خود را در صنعت گردشگری کسب نکرده است. هدف پژوهش، شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر در توسعۀ گردشگری شهر شوش با رویکرد آینده‌پژوهی و بررسی میزان و چگونگی تأثیرگذاری این عوامل بر یکدیگر است. تحقیق حاضر براساس هدف، از نوع توسعه‌ای کاربردی است. روش گردآوری اطلاعات روش کتابخانه‌ای و اسنادی و میدانی است. جامعۀ آماری پژوهش شامل 20 نفر از کارشناسان مرتبط با گردشگری و برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای است که 56 متغیر در قالب شش بُعد (کلان و فرااستانی، اقتصادی، مدیریتی، فرهنگی و اجتماعی، زیست‌محیطی و کالبدی) با استفاده از روش دلفی و نظر خبرگان شناسایی شدند. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از ماتریس اثرات متقاطع (میک‌مک) استفاده شده است که درنهایت 13 عامل کلیدی: امنیت و آرامش گردشگری، بودجۀ دولتی در رابطه با گردشگری، اختصاص منابع مالی در بخش گردشگری، کارآفرینی، تقویت اقتصاد محلی، رقابت، دفاتر گردشگری، مؤسسات و آژانس‌های مسافرتی گردشگری، برگزاری جشنواره‌ها، وجود صنایع دستی، مشارکت شهروندان، ظرفیت تحمل محیط زیست، توسعۀ امکانات تفریحی و سرگرمی، مکان‌یابی مناسب مراکز تجاری بیشترین تأثیر را بر وضعیت توسعۀ گردشگری شهر شوش دارند.