فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

درنظرگرفتن معیارهای صحیح در تعیین مسیر جاده‌ها می‌تواند نقش عمد‌ه‌ای در کاهش هزینه‌های اقتصادی، افزایش ایمنی و دسترسی به جاده‌ها در کنار حفظ محیط‌زیست ایفا کرده و زمینۀ رشد و شکوفایی منطقه را فراهم ‌کند. این تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و با هدف شناسایی مسیری کم‌‌هزینه و ایمن برای ارتباط شهر اردبیل با مرکز کشور ازطریق آزادراه تبریز-زنجان انجام شده است. داده‌های مورد نیاز برای انجام پژوهش که شامل نقاط ارتفاعی به‌دست‌آمده از تصویر Google Erath و تصویر ماهوارۀ OLI Landsat-9 است، جمع آوری شد. مدل رقومی ارتفاع، نقشۀ توپوگرافی، نقشۀ شیب از تصویر گوگل‌ارث و نقشۀ کاربری اراضی از تصویر ماهواره‌ای لندست استخراج شد. سپس مسیر جادۀ فعلی اردبیل-سرچم از تصویر گوگل‌ارث رقومی شده و وضعیت جاده از منظر شیب بررسی و شیب‌های خطرناک در آن شناسایی شده‌اند. در مرحلۀ آخر با استفاده از مدل بیلدر سیستم اطلاعات جغرافیایی و با بهره‌گیری از الگوریتم دایکسترا، کم‌هزینه‌ترین مسیر از اردبیل به سرچم با درنظرگرفتن عامل شیب و سپس با درنظرگرفتن همزمان دو عامل شیب و کاربری اراضی منطقه شناسایی شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که مسیر پیشنهادی نسبت‌به مسیر فعلی اردبیل به سرچم، هم از لحاظ طول جاده و هم از لحاظ شیب جاده و کاربری اراضی، وضعیت به‌مراتب بهتر و ایمن‌تری دارد به‌طوری‌که طول جاده 25 کیلومتر کم شده و 15 کیلومتر از مسیر که دارای شیب تا 10 درصد و خطرناک بود، به 6/8 کیلومتر کاهش یافته و این کاهش باعث کم‌شدن هزینه‌های اقتصادی، ایمنی بیشتر برای مسافران و ساکنان بومی منطقه خواهد شد. همچنین در مسیر پیشنهادی عبور جاده از مراتع درجه یک کاهش یافته و از 36 کیلومتر به 22 کیلومتر رسیده است، عبور از مزارع آبی مسیر که قبلاً 26 کیلومتر را پوشش می‌داد، در مسیر پیشنهادی بهینه به 13 کیلومتر کاهش یافته است و این تأثیر مهمی در حفظ محیط‌زیست خواهد داشت.