تحلیل فضایی تخلفات ساختمانی براساس کمیسیون مادۀ 100 شهرداری (نمونۀ موردی: شهر بستان‌آباد)

نویسندگان

1 استادگروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی،دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 استادگروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی،دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی.اردبیل. ایران.

4 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی.اردبیل. ایران.

doi
10.22111/gaij.2023.44504.3086
چکیده

تخلفات ساختمانی به‌دلیل سطح فراگیر و آثار بلندمدت آن در شهرها ازجمله چالش‌های شهر‌نشینی نوین محسوب می‌شوند که همسو با افزایش تقاضای مؤثر در صنعت ساختمان، شهرها را با چالش‌های عظیمی مواجه کرده است. هدف پژوهش حاضر تحلیل فضایی تخلفات ساختمانی براساس کمیسیون مادۀ 100 شهرداری در شهر بستان‌آباد است. تحقیق حاضر به لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت توصیفی-تحلیلی است. تخلفات ساختمانی ثبت‌شده در کمیسیون مادۀ 100 شهرداری شهر بستان‌آباد طی دورۀ 5 ساله (1400- 1396)، با استفاده از فنون تحلیل فضایی در محیط نرم‌افزار ArcGIS، از نظر زمانی و مکانی تحلیل شدند. سپس با استفاده از مدل میانگین نزدیک‌ترین فاصلۀ همسایگی (َANN)، الگوی توزیع فضایی تخلفات ساختمانی در سطح شهر بستان‌آباد طی دورۀ 5 ساله مورد مطالعه مشخص شد. همچنین از تکنیک لکه‌های داغ (Hot Spot Analysis) درجهت تحلیل مقادیر زیاد یا پایین تخلفات ساختمانی در سطح شهر بستان‌آباد استفاده شده است. براساس یافته‌های پژوهش با توجه به فراوانی تخلفات ساختمانی ثبت‌شده در کمیسیون مادۀ 100 شهرداری شهر بستان‌آباد در طی دورۀ 5 ساله (1400- 1396)، محلات فرهنگیان، ولیعصر، مولوی و قربان‌آباد به‌ترتیب با 227، 190، 114 و 93 مورد تخلف ساختمانی ثبت‌شده در کمیسیون مادۀ 100 شهرداری شهر بستان‌آباد، بخش عمده‌ای از تخلفات ساختمانی را به خود اختصاص داده‌اند. محلات قره‌کوره و اسکی‌کندی نیز با 37 و 49 مورد تخلف ساختمانی ثبت‌شده در طی دورۀ 5 ساله مورد مطالعه، کمترین فراوانی تخلفات ساختمانی را داشته‌اند. الگوی پراکنش فضایی تخلفات ساختمانی ثبت‌شده نیز از نوع خوشه‌ای بوده و تراکم فضایی تخلفات ساختمانی در هر هکتار با توجه به مساحت محلات در محلات مولوی، قره‌کوره و تربیت بیشتر از سایر محلات بوده است. بخش عمده‌ای از تخلفات ساختمانی ثبت‌شده، مربوط به تخلفات ساختمانی فاقد پروانۀ ساخت و مازاد بر پروانۀ ساخت است که در قالب کاربری‌های مسکونی و تجاری به ثبت رسیده است. درنتیجه، این مطالعه، شواهدی را برای بهبود سیاست‌ها توسط مدیریت شهری و کنترل ساخت‌وسازهای خارج از ضوابط و مقررات در سطح شهر بستان‌آباد توسط مأموران شهرداری ارائه می‌کند.