فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

«توسعۀ فیزیکی» شهر، فرایندی پویا و پیوسته است که در اثر آن، بستر فیزیکی شهر در جهات عمودی و افقی به لحاظ کمی-کیفی دچار افزونگی می‌شود. در عصر کنونی، توسعۀ فیزیکی غیراصولی وناسنجیده یکی از مسائل و چالش‌های برنامه‌ریزی و مدیریت شهری در کشورهای توسعه‌نیافته است. تحقیق حاضر با هدف ارزیابی و تعیین امکانات و محدودیت‌های محیط طبیعی جهت گسترش فیزیکی شهر اقلید. انجام شده است. محدوده مورد مطالعه شامل پهنه‌ای دایره‌ای شکل به شعاع 10 کیلومتر از مرکز شهر اقلید بود. متغیرهای محیطی شامل نوع اقلیم، همبارش، همدما، ارتفاع از سطح دریا، شیب زمین، لیتولوژی، فاصله از گسل، تیپ ناهمواری، فاصله از رودخانه، تراکم چاه، تراکم قنات، نوع کاربری و پوشش زمین بود که داده‌های آن‌ها از طریق منابع مختلف کتابخانه‌ای مانند نقشه‌های اسکن‌شده، مدل رقومی ارتفاع (DEM) و سالنامه‌های آماری گردآوری شد. آماده‌سازی، مدیریت و تجزیه و تحلیل داده‌ها و اطلاعات در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) انجام گرفت. جهت آگاهی از اوضاع مساعد و نامساعد طبیعی در قبال توسعه فیزیکی شهر از درجه‌بندی تناسب هر یک از متغیرهای محیطی برای توسعه فیزیکی شهر استفاده شد. در نهایت، هم‌پوشانی تمامی لایه‌های مکانی مربوط به متغیرهای محیطی جهت تعیین جهات بهینه توسعۀ فیزیکی آتی شهر مدنظر قرار گرفت. نتایج حاصل از تفسیر تصاویر ماهواره‌ای طی 30 سال اخیر نشانگر خزیدگی و گسترش شهر در یک راستای شمال شرقی - جنوب غربی بوده است. تحلیل هم‌پوشانی در قالب نقشه نهایی تناسب اراضی برای توسعۀ فیزیکی شهر نشان داد که شهر اقلید از جهات شمال و شرق و تاحدودی جنوب، با تنگناهای جدی برای توسعۀ فیزیکی خود روبرو بود، به‌طوری‌که 40 درصد از اراضی محدوده مورد مطالعه به لحاظ توسعۀ فیزیکی شهر در وضعیت نامساعدی قرار داشت. در مقابل، 25 درصد از مساحت محدوده اقلید از شرایط مناسبی برای توسعه فیزیکی برخوردار بود که عمدتا جهات مختلف غربی (شمال غرب، غرب و جنوب غرب) را دربرداشت. در بین عوامل مورد بررسی، عامل ناهمواری و ژئومورفیک نقش مهم و آشکاری در گذشته و حال شهرنشینی اقلید داشته و در آینده نیز تعیین‌کننده سمت و سوی توسعه آن خواهند بود.