تحلیل امنیت اکولوژیکی با رویکرد عرضه و تقاضای خدمت اکوسیستمی ذخیرۀ کربن (نمونۀ موردی: بخش مرکزی شهرستان اصفهان)

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد برنامه‌‌ریزی محیط‌زیست، گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکدۀ علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استادیار گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکدۀ علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22111/gaij.2023.45952.3126
چکیده

امروزه رشد شهرنشینی، باعث تغییر در ساختار و عملکرد اکوسیستم طبیعی و سیمای سرزمین شهری شده که با به‌‌هم‌خوردن تعادل عرضه و تقاضای خدمات اکوسیستم همراه است و به نا‌‌امنی اکولوژیکی شهرها منجر می‌‌شود. شهرستان اصفهان، به‌‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین مناطق تمرکز جمعیت در کشور، شاهد رشد سریعی بوده که به تخریب بسیاری از مناطق بکر محیط‌‌زیست پیرامون منتج شده‌‌ است. در راستای افزایش امنیت اکولوژیک شهری، اقدامات حفاظتی، بازسازی و مدیریتی مختلفی انجام می‌‌شود که این پژوهش با هدف تحلیل امنیت اکولوژیک شهری با مقایسۀ عرضه و تقاضای خدمت اکوسیستمی ذخیرۀ کربن در بخش مرکزی شهرستان اصفهان به‌عنوان شاخص‌‌ امنیت اکولوژیکی پرداخته ‌‌است. با بررسی وضعیت عرضۀ خدمت ذخیرۀ کربن و میزان تقاضا برای این خدمت که میزان انتشار گاز کربن‌‌دی‌‌اکسید در نظر گرفته شده است، به تعیین وضعیت نرخ عرضه و تقاضای خدمت ذخیرۀ کربن در دو دهۀ گذشته پرداخته شد. نتایج حاکی از آن است که در دو دهۀ گذشته منطقۀ مطالعاتی با تغییرات زیادی در کاربری و پوشش اراضی روبه‌رو بوده و از طرفی با افزایش تقاضا برای خدمت ذخیرۀ کربن که از افزایش انتشار ‌‌کربن‌دی‌‌اکسید نشأت گرفته است، مناطق بیشتری از بخش مرکزی اصفهان دچار عدم تعادل در عرضه و تقاضای خدمت ذخیرۀ کربن شده است. پیشنهاد می‌‌شود در محدودۀ قانونی شهر اصفهان به طراحی کریدورهای سبز پرداخته و در دهستان قهاب جنوبی نیز که به‌دلیل کاهش مساحت کاربری کشاورزی با پدیدۀ بیابان‌‌زایی روبه‌رو بوده است، به اعمال استراتژی‌‌های کشاورزی پایدار و جلوگیری از پیشرفت این معضل پرداخته شود. براساس یافته‌‌ها و نتایج، افزایش انتشار کربن تأثیر بیشتری بر کاهش امنیت اکولوژیکی داشته است و حفظ و ارتقای کیفیت اکوسیستم شهری ممکن نیست مگر با استفاده از دانش اکولوژیک با رویکردی همچون حفظ عرضه، تقاضا و جریان خدمات اکوسیستم که از ارکان مهم توسعۀ پایدار است.