فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ژئومورفولوژی حوضه زنجان‌رود متأثر از زون‌های تکتونیکی فعّال حاصل از عملکرد تعاملی گسل‌های سلطانیه، زنجان، طارم، منجیل و گسل‌هایی است که در این پژوهش مورد بررسی دقیق­تر قرار گرفته­اند. تعامل این گسل‌ها این حوضه را به شکل یک فلات کوچک مرتفع ناهمگون نسبت به مناطق پیرامونی و محل مناسبی برای استقرار سکونتگاه­های انسانی ساخته است. در این پژوهش برای کشف تأثیر تکتونیک بر ژئومورفولوژی حوضه از تکنیک‌های دورسنجی و ژئومورفومتری جهت شناسایی خط‌واره‌ها و شواهد زمین‌ساختی استفاده شده است. خط‌واره‌ها پس از بررسی به کمک تکنیک­های دورسنجی، ژئومورفومتری و میدانی تبدیل به نقشه شده‌اند. سپس با تحلیل و تفسیر شواهد، ارتباط الگوی دینامیک گسل‌ها کشف و اثرات آن بر مورفولوژی لندفرم‌های مختلف با تأکید بر نو زمین‌ساخت تعاملی شبکه‌های زهکشی - گسل‌ها ارائه شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که تکتونیک فعّال گسل‌ها به سمت مرکز حوضه و محل زنجان‌رود متمرکز است. از طرفی تبعیت مورفولوژی و روندهای توپوگرافیک مختلف حوضه و همچنین کانال زنجان‌رود و بسیاری از زهکش‌ها با خط‌واره‌های استخراجی به کمک تکنیک‌های ژئوومورفومتری، به­وضوح کارایی ژئومورفومتری جهت ارزیابی و اثبات تأثیر زمین‌ساخت بر ژئومورفولوژی حوضه‌ها را نمایان می‌سازد. اگر چه زلزله مخربی در منطقه گزارش نشده؛ ولی وجود شواهد مورفولوژیک و قطع نهشته‌های کواترنر تا هولوسن بیانگر تغییر شکل فعّال منطقه هستند. براین‌اساس به نظر می‌رسد سیستم‌های گسلی حوضه پتانسیل ایجاد زمین­لرزه‌های با بزرگایی بسیار بالاتر از آنچه تاکنون رخ داده‌اند را دارند که این حاکی از ضرورت برنامه‌ریزی بر مبنای مطالعه دقیق گسل‌های منطقه است.